Bodrum trafo işletme sorumluluğu, elektrik enerjisini orta gerilim (OG) seviyesinden alarak kendi trafosu üzerinden kullanan oteller, tatil köyleri, marinalar, fabrikalar, alışveriş merkezleri, büyük ticari işletmeler ve enerji tesisleri için önemli bir mühendislik hizmetidir. Yüksek gerilim tesislerinde güvenli işletme koşullarının sağlanması, trafo ve OG hücrelerinin teknik durumunun izlenmesi, koruma sistemlerinin değerlendirilmesi ve gerekli manevraların kontrollü şekilde yürütülmesi işletme sorumluluğunun temel konuları arasındadır.
Bodrum'da özellikle büyük turizm tesisleri, lüks oteller, geniş villa siteleri, marina işletmeleri ve yüksek elektrik tüketimine sahip ticari yapılar kendi OG bağlantılarına ve trafo merkezlerine sahip olabilmektedir. Bu tesislerde enerji kesintileri yalnızca elektrik kullanımını değil; soğutma sistemlerini, asansörleri, yangın güvenliği altyapısını, mutfakları, havuz sistemlerini, otomasyonu ve işletmenin günlük faaliyetlerini de etkileyebilir.
Bu nedenle trafo işletme sorumluluğu yalnızca arıza meydana geldiğinde çağrılan bir teknik destek hizmeti değildir. Yüksek gerilim tesisinin güvenli işletilmesini, teknik eksikliklerin belirlenmesini, bakım çalışmalarının planlanmasını ve işverene düzenli bilgi verilmesini kapsayan sürekli bir mühendislik sorumluluğudur.
CNS Elektrik Mühendislik Periyodik Kontrol, Bodrum ve çevresindeki işletmeler için trafo işletme sorumluluğu, OG tesislerinin teknik değerlendirilmesi, koruma sistemlerinin kontrolü ve işletme güvenliğine yönelik mühendislik hizmetleri konusunda çözüm sunmaktadır.
Trafo işletme sorumluluğu, yüksek gerilim tesislerinin güvenli ve teknik kurallara uygun şekilde işletilmesini sağlamak amacıyla yürütülen mühendislik hizmetidir.
Türkiye'de bu hizmetin temel düzenlemelerinden biri, 18 Mart 2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Elektrik Yüksek Gerilim Tesisleri İşletme Sorumluluğu Yönetmeliğidir. Yönetmelikte 5 Ekim 2024 tarihli ve 32683 sayılı Resmî Gazete ile önemli değişiklikler yapılmıştır.
Yönetmeliğin kapsamı, 1 kV üzerindeki yüksek gerilim tesislerinin işletme sorumluluğudur. Yönetmelikte işletme; enerji alınan noktadan başlayarak alçak gerilim ana şalterine kadar olan, AG ana şalteri hariç bölümler olarak tanımlanır.
Bu kapsamda trafo işletme sorumluluğu, yalnızca transformatörün kendisiyle sınırlı değildir. İşletmenin OG bağlantı noktası, OG hücreleri, kesiciler, ayırıcılar, koruma düzenleri, ölçü sistemleri, kablolar ve trafo merkezinin diğer yüksek gerilim bileşenleri de değerlendirilir.
İşletme sorumluluğunun temel amaçları şunlardır:
Yüksek gerilim tesisinde can ve mal güvenliğini korumak.
Elektrik tesisinin güvenli işletme koşullarını oluşturmak.
Yanlış manevralardan kaynaklanabilecek kazaları önlemeye yönelik tedbirleri belirlemek.
OG hücreleri ve trafo ekipmanlarının teknik durumunu izlemek.
Arıza açmalarını değerlendirmek ve gerekli işletme işlemlerini koordine etmek.
Bakım ve test çalışmalarının planlanmasını sağlamak.
İşvereni tesisin teknik durumu ve gerekli iyileştirmeler hakkında bilgilendirmek.
Enerji sağlayan kuruluşla işletme işlemlerini koordine etmek.
Bodrum'da OG bağlantısı bulunan bir işletmenin yalnızca trafo bakım sözleşmesi yaptırması, trafo işletme sorumluluğu hizmetinin yerine getirildiği anlamına gelmez. Bakım, periyodik kontrol ve işletme sorumluluğu birbirini tamamlayan ancak görev ve kapsam bakımından farklı hizmetlerdir.
Bodrum'daki turizm ve ticaret yapısı, yüksek güçlü elektrik tesislerinin yaygın olarak kullanılmasını gerektirmektedir. Özellikle kendi OG bağlantısı ve trafosu bulunan işletmelerin yüksek gerilim tesislerinin işletme sorumluluğu bakımından değerlendirilmesi gerekir.
Büyük otellerde elektrik enerjisi; merkezi iklimlendirme sistemleri, soğutma grupları, asansörler, mutfaklar, çamaşırhaneler, havuz pompaları, su arıtma sistemleri ve yangın güvenliği ekipmanları tarafından yoğun olarak kullanılır.
Bu tesislerde enerji kesintisi, işletmenin konfor ve hizmet kalitesini doğrudan etkileyebilir. OG hücrelerinde meydana gelebilecek arızalar veya trafo kaynaklı sorunlar geniş kapsamlı elektrik kesintilerine yol açabilir.
Bodrum otellerinde trafo işletme sorumluluğu kapsamında OG tesisinin mevcut durumu takip edilmeli, koruma sistemleri ve manevra düzeni değerlendirilmeli, bakım çalışmaları işletmenin çalışma takvimiyle uyumlu şekilde planlanmalıdır.
Marinalarda kıyı tesislerinin enerji ihtiyacı, aydınlatma sistemleri, teknik atölyeler, idari binalar, pompalar, güvenlik sistemleri ve tekne besleme altyapılarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Deniz etkisine açık alanlarda OG hücreleri, trafo merkezleri, kablo bağlantıları ve metal ekipmanlarda çevresel koşullara bağlı yıpranma görülebilir. Nem, tuzlu hava ve korozyon, tesisin bakım ve izleme süreçlerinde dikkate alınmalıdır.
Marina işletmelerinde enerji sürekliliğinin korunması için trafo ve OG tesislerinin teknik durumunun düzenli izlenmesi önemlidir.
Üretim tesislerinde elektrik enerjisi motorlar, kompresörler, pompalar, üretim makineleri, otomasyon sistemleri ve yardımcı tesisler tarafından kullanılır.
OG sisteminde meydana gelen bir arıza, üretim hattının durmasına ve ekonomik kayıplara neden olabilir.
Fabrikalarda trafo işletme sorumluluğu kapsamında yüklenme durumu, koruma sistemleri, kesici ve ayırıcıların işletme koşulları, trafo bağlantıları ve bakım ihtiyaçları değerlendirilmelidir.
Büyük villa siteleri ve toplu konut projelerinde merkezi enerji dağıtımına bağlı OG tesisleri ve birden fazla trafo bulunabilir.
Ortak alan aydınlatmaları, hidroforlar, havuz sistemleri, güvenlik altyapısı, asansörler ve sosyal tesisler enerji sürekliliğine ihtiyaç duyar.
Bu tür projelerde OG tesisinin kime ait olduğu, enerji bağlantı düzeni ve işletme sorumluluğunun kapsamı teknik ve sözleşmesel açıdan belirlenmelidir.
Büyük ticari yapılarda iklimlendirme, yürüyen merdivenler, asansörler, soğutma sistemleri ve mağaza enerji altyapıları önemli elektrik yükleri oluşturur.
Bu nedenle trafo merkezinin güvenli işletilmesi, koruma düzeninin izlenmesi ve bakım faaliyetlerinin koordinasyonu işletme sürekliliği açısından önemlidir.
Trafo işletme sorumluluğunun doğru yürütülebilmesi için yüksek gerilim tesisinin yalnızca bir bölümüne odaklanılmamalıdır. Enerji alınan noktadan AG ana şaltere kadar olan işletme kapsamı, tesisin tek hat şeması ve gerçek saha düzeni üzerinden değerlendirilmelidir.
OG hücreleri, elektrik enerjisinin alınması, dağıtılması, korunması ve gerektiğinde güvenli şekilde ayrılması için kullanılan temel ekipmanlardır.
İşletme sorumluluğu kapsamında hücrelerin genel durumu, mekanik kilitleme düzenleri, işletme konumları, bağlantı noktaları, etiketleri ve koruma sistemleri değerlendirilir.
Hücrelerde aşağıdaki hususlar önemlidir:
Hücrelerin projeye ve tek hat şemasına uygunluğu.
Kesici ve ayırıcıların işletme düzeni.
Mekanik ve elektriksel kilitleme sistemleri.
Topraklama ayırıcılarının çalışma düzeni.
Hücre içi izolasyon ve bağlantı koşulları.
Kablo başlıkları ve bağlantı bölgelerinin durumu.
Ark ve kısa devre riskine karşı güvenlik tedbirleri.
Transformatör, OG seviyesindeki elektrik enerjisinin işletmenin ihtiyacına uygun gerilim seviyesine dönüştürülmesini sağlar.
Trafo işletme sürecinde transformatörün teknik özellikleri, anma gücü, yüklenme durumu, sıcaklık göstergeleri, bağlantı noktaları, soğutma sistemi ve koruma düzenleri değerlendirilir.
Yağlı tip trafolarda yağ seviyesi, sızıntı, sıcaklık, izolasyonla ilgili bulgular ve uygun bakım kapsamında yağ analiz ihtiyacı incelenebilir.
Kuru tip trafolarda ise sargı ve izolasyon yüzeyleri, havalandırma kanalları, sıcaklık izleme sistemi, fanlar ve bağlantı noktaları önem taşır.
Trafo işletme sorumlusu, mevcut ekipman durumunu izler ve gerekli bakım, test veya onarım çalışmalarının yaptırılması için işverene teknik bildirimde bulunur.
Koruma röleleri, yüksek gerilim tesisinde meydana gelebilecek elektriksel arızaların algılanması ve ilgili kesicinin açtırılması için kullanılır.
Trafo merkezlerinde kullanılan koruma düzeni, tesisin kısa devre seviyesine, güç transformatörünün özelliklerine ve şebeke bağlantısına uygun olmalıdır.
Uygulamaya göre değerlendirilen koruma fonksiyonları şunlardır:
Aşırı akım koruması.
Toprak arıza koruması.
Zaman gecikmeli aşırı akım koruması.
Diferansiyel koruma.
Buchholz rölesi.
Sargı ve yağ sıcaklık korumaları.
Basınç ve gaz kaynaklı koruma düzenleri.
Her transformatörde bu fonksiyonların tamamının bulunması zorunlu değildir. Koruma sistemi, trafonun tipine, gücüne, bağlantı düzenine ve mühendislik projesine göre belirlenir.
Koruma rölesinin yalnızca fiziksel olarak mevcut olması yeterli değildir. Ayar değerleri, koordinasyon, açtırma devresi ve kesiciyle birlikte çalışma durumu teknik olarak değerlendirilmelidir.
OG tesislerinde kullanılan akım ve gerilim ölçü sistemleri, sayaçlar, göstergeler ve izleme ekipmanları işletmenin elektriksel durumunun takip edilmesini sağlar.
Özellikle yüksek güç tüketimine sahip otel ve sanayi tesislerinde yük değişimleri, trafo kapasitesinin kullanımı ve enerji kalitesi açısından önem taşır.
Elektrik Mühendisleri Odası Elektrik Yüksek Gerilim Tesisleri İşletme Sorumluluğu Yönetmeliğinin 7. maddesi, işletme sorumlusunun görev ve yükümlülüklerini düzenlemektedir.
Bu görevler yalnızca arıza meydana geldiğinde müdahale etmekten ibaret değildir. Tesisin işletme güvenliği, personelin eğitimi, manevra yönergeleri, bakım koordinasyonu ve raporlama süreçleri de bu hizmetin kapsamındadır.
İşletme sorumlusu görevi üstlendikten sonra mevcut OG tesisini inceler. Tesisin işletme açısından kusur ve eksiklikleri belirlenir ve işverene raporlanır.
Bu incelemede mevcut tek hat şeması, hücrelerin durumu, transformatör bilgileri, koruma düzenleri, güvenlik malzemeleri ve işletme koşulları dikkate alınır.
Yüksek gerilim tesisinin tek hat şeması hazırlanarak OG hücrelerinin bulunduğu bölümde bulundurulması sağlanır.
Tek hat şeması, enerji akışının, trafo bağlantılarının, kesici ve ayırıcıların ve tesisin genel elektriksel düzeninin anlaşılması açısından temel dokümandır.
Sahadaki ekipman düzeniyle şema arasında uyumsuzluk bulunması durumunda gerekli düzeltmeler değerlendirilmelidir.
OG tesislerinde yapılacak açma, kapama ve diğer işletme manevraları belirli bir düzen ve güvenlik prosedürü içerisinde yürütülmelidir.
İşletme sorumlusu, manevra yönergelerini hazırlar ve ilgili personele imza karşılığında verir. Ayrıca bu yönergelerin OG hücrelerinin bulunduğu bölümde uygun şekilde bulundurulmasını sağlar.
Yetkisiz kişilerin yüksek gerilim tesisinde manevra yapması ciddi can ve mal güvenliği riski oluşturur. Manevralar yalnızca görevli ve gerekli eğitim ile yetkinliğe sahip personel tarafından, işletme sorumlusunun belirlediği güvenli çalışma düzeni içerisinde gerçekleştirilmelidir.
OG tesislerinde görev alan personelin ekipmanları, tehlikeleri, güvenlik kurallarını ve işletme talimatlarını bilmesi gerekir.
İşletme sorumlusu, belirlenen işletme personelinin gerekli eğitimlerinin yapılmasını sağlar ve yanlış manevra riskini azaltacak önlemleri belirler.
Yüksek gerilim tesislerinde meydana gelen arıza açmalarında, koruma sisteminin verdiği sinyaller ve arızanın niteliği değerlendirilmelidir.
Kesicinin açmasına neden olan olay araştırılmadan ve gerekli güvenlik kontrolleri yapılmadan tesisin yeniden enerjilendirilmesi doğru değildir.
İşletme sorumlusu arıza durumunu değerlendirir, gerekli manevra talimatlarını verir ve ihtiyaç duyulan bakım veya onarım sürecini koordine eder.
Trafo ve OG ekipmanlarının bakım ihtiyaçları tesisin çalışma koşullarına göre belirlenmelidir.
Bakım çalışmaları sırasında ekipmanın gerilimden izole edilmesi, topraklanması, bakım ekibine güvenli şekilde teslim edilmesi ve bakım sonrası kontrol edilerek yeniden işletmeye alınması gerekir.
Bakım takvimi hazırlanırken Bodrum'daki otel ve turizm tesislerinin sezon yoğunluğu da dikkate alınabilir. Böylece gerekli enerji kesintileri işletmenin faaliyetlerini mümkün olduğunca az etkileyecek şekilde planlanabilir.
Yüksek gerilim tesislerinde topraklama sistemi, elektriksel güvenliğin temel bileşenlerinden biridir.
İşletme sorumlusu, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ve tesisin çalışma koşullarına göre gerekli topraklama testlerinin düzenli aralıklarla veya ihtiyaç duyulduğunda yaptırılmasını sağlar.
Topraklama sistemi yalnızca bir ölçüm değerinden ibaret değildir. Topraklama bağlantıları, iletkenlerin sürekliliği, eşpotansiyel bağlantılar ve tesisin koruma düzeni birlikte değerlendirilmelidir.
İşletme sorumlusu, tesisin mevcut durumu, yapılan çalışmalar, tespit edilen sorunlar ve çözüm önerileri hakkında rapor düzenler.
Yönetmeliğin 7. maddesinde, gerekli görüldüğünde veya en fazla dört ayda bir raporlama yapılması öngörülmektedir. Hizmetin SMM tarafından üstlenildiği durumda YG tesisinin en az ayda bir kez denetlenmesi hükmü de bulunmaktadır.
Bu raporlar işletmenin teknik durumunun izlenmesi ve gerekli iyileştirmelerin zamanında yapılması açısından önemlidir.
Trafo işletme sorumluluğu hizmeti ile trafo bakım hizmeti çoğu zaman aynı çalışma olarak düşünülmektedir. Ancak bu iki hizmetin kapsamları farklıdır.
Trafo işletme sorumluluğu, yüksek gerilim tesisinin güvenli işletilmesi, manevraların yönetilmesi, teknik durumunun izlenmesi, arıza süreçlerinin değerlendirilmesi ve bakım çalışmalarının koordine edilmesini kapsar.
Trafo bakımı ise transformatörün ve ilgili ekipmanların teknik durumuna göre gerçekleştirilen temizlik, kontrol, test, bakım ve gerekli onarım çalışmalarını içerir.
Trafo bakımında yapılabilecek işlemler, ekipmanın tipine ve üretici talimatlarına bağlı olarak şunları kapsayabilir:
Trafo genel durum kontrolü.
Yağlı tip trafolarda yağ seviyesi ve sızıntı kontrolü.
Gerektiğinde trafo yağı analizleri.
Kablo başlıkları ve bağlantıların kontrolü.
Sıcaklık göstergeleri ve koruma elemanlarının incelenmesi.
Kuru tip trafolarda izolasyon yüzeylerinin ve havalandırmanın kontrolü.
OG hücrelerinde mekanik ve elektriksel kontroller.
Koruma rölelerinin test edilmesi ve ayarlarının doğrulanması.
Uygun kapsamda izolasyon direnci ve diğer elektriksel testler.
Her bakım işlemi bütün trafolara aynı şekilde uygulanmaz. Trafo tipi, üretici talimatları, işletme geçmişi, çalışma koşulları ve teknik riskler dikkate alınarak bakım planı oluşturulmalıdır.
Bodrum'da trafo işletme sorumluluğu hizmeti alan bir işletmenin ayrıca gerekli bakım ve test çalışmalarını yaptırması gerekir. İşletme sorumluluğu, bakımın fiilen yapılması yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
OG tesislerinde meydana gelen kısa devre ve toprak arızaları, uygun koruma sistemi bulunmadığında ekipman hasarına ve ciddi işletme güvenliği sorunlarına yol açabilir.
Koruma rölelerinin görevi, arızayı algılayarak ilgili kesicinin açmasını sağlamaktır. Ancak koruma sisteminin güvenilir çalışması için röle ayarlarının, akım trafolarının, açtırma devrelerinin ve kesicilerin birbiriyle uyumlu olması gerekir.
Özellikle Bodrum'daki yüksek güçlü oteller, marina tesisleri ve sanayi işletmelerinde koruma koordinasyonu önem taşır.
Koruma koordinasyonu değerlendirilirken:
Şebekenin kısa devre gücü ve arıza akımları,
Transformatörün anma gücü ve empedans gerilimi,
OG koruma rölesinin ayarları,
Akım trafolarının dönüşüm oranları,
Kesicinin açma kapasitesi,
AG tarafındaki ana koruma düzenleri,
Üst ve alt koruma elemanlarının seçiciliği
birlikte ele alınmalıdır.
Yanlış koruma ayarları, küçük bir arızanın geniş bir bölgeyi enerjisiz bırakmasına veya ekipmanların yeterince hızlı korunamamasına neden olabilir.
Bu nedenle koruma rölelerinin değerlendirilmesi yalnızca ayar değerlerinin okunması şeklinde yapılmamalı; tesisin kısa devre ve koruma koordinasyonu çalışmalarıyla birlikte incelenmelidir.
Yüksek gerilim tesislerinin işletilmesinde birden fazla mevzuat ve teknik düzenleme dikkate alınır.
30 Kasım 2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, kuvvetli akım tesislerinin kuruluş, işletme ve bakım süreçlerinde can ve mal güvenliğine ilişkin temel hükümleri içerir.
Yönetmeliğin 60. maddesinde yüksek gerilimli kuvvetli akım tesislerinde teknik konulardan sorumlu elektrik mühendisi bulunmasına ilişkin düzenleme yer alır.
18 Mart 2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik, 5 Ekim 2024 tarihli ve 32683 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle güncellenmiştir.
Bu düzenleme, 1 kV üzerindeki yüksek gerilim tesislerinde işletme sorumluluğunu üstlenecek elektrik mühendislerinin görevlerini, yetki koşullarını ve hizmetin yürütülme esaslarını belirler.
Özellikle şu maddeler önemlidir:
Madde 5: İşletme, işletme sorumluluğu, işletme sorumlusu ve YGTİS belgesi tanımları.
Madde 6: İşletme sorumluluğunu üstlenme koşulları.
Madde 7: İşletme sorumlusunun görev ve yükümlülükleri.
Madde 8: İşverenin yükümlülükleri.
Madde 9: EMO'nun görev ve yükümlülükleri.
Madde 12 ve 13: Meslek içi eğitim ve YGTİS belgesinin verilmesi koşulları.
5 Ekim 2024 tarihli değişiklikle Yüksek Gerilim Tesisleri İşletme Sorumluluğu (YGTİS) belgesi açıkça tanımlanmış ve işletme sorumluluğunu üstlenecek mühendislerin bu belgeye sahip olması şartı düzenlenmiştir.
21 Ağustos 2001 tarihli ve 24500 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, elektrik tesislerinde topraklama düzeninin güvenliğine ilişkin teknik esasları içerir.
Trafo merkezlerinde koruma topraklaması, işletme topraklaması, eşpotansiyel bağlantılar ve topraklama ölçümleri bu kapsamda değerlendirilir.
Yüksek gerilim tesislerinde çalışan personelin güvenliği, yalnızca elektrik ekipmanlarının teknik durumuna bağlı değildir. Çalışma izinleri, risk değerlendirmesi, yetkilendirme, kişisel koruyucu donanımlar, güvenli çalışma prosedürleri ve işverenin yükümlülükleri de dikkate alınmalıdır.
Mevzuatın güncel hükümlerine uygun işletme prosedürlerinin hazırlanması, özellikle otel, marina ve sanayi işletmelerinde önem taşır.
Elektrik Mühendisleri Odası Elektrik Yüksek Gerilim Tesisleri İşletme Sorumluluğu Yönetmeliğinde 5 Ekim 2024 tarihinde yapılan değişiklik, işletme sorumluluğu hizmetinin yetkilendirilmesi ve yürütülmesi açısından önemlidir.
Yeni düzenlemede YGTİS belgesi, işletme sorumluluğu üstlenecek mühendisler için temel yetkilendirme belgelerinden biri olarak tanımlanmıştır.
Yönetmeliğin 6. maddesine göre işletme sorumluluğunu üstlenecek mühendisin EMO tarafından verilen YGTİS belgesine sahip olması gerekir.
SMM hizmeti kapsamında işletme sorumluluğu üstlenilmesi durumunda ilgili SMM belgesi ve YGTİS belgesiyle EMO onaylı sözleşme düzenlenmesi öngörülür.
Ayrıca işletme sorumluluğu üstlenilen tesis sayısı ve toplam güç bakımından EMO Yönetim Kurulunun belirlediği sınırlar uygulanır. Yönetmelikte bu sınırlamalar için üst sınır 30 adet ve 30 MVA olarak belirtilmiştir; uygulamadaki sınırlar ve özel durumlar EMO düzenlemeleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Bu değişiklik, Bodrum'da OG tesisine sahip işletmelerin hizmet alırken yalnızca mühendislik firmasıyla sözleşme yapmasına değil, işletme sorumluluğunu üstlenecek mühendisin gerekli belge ve yetkinlik koşullarını taşımasına da dikkat etmesini gerektirir.
Trafo işletme sorumluluğu hizmetinin verimli olması için öncelikle tesisin mevcut durumu belirlenmelidir.
Bodrum'daki bir otel, marina, fabrika veya ticari işletme için süreç genel olarak aşağıdaki aşamalarla yürütülür.
1. Tesis bilgilerinin alınması
İşletmenin enerji bağlantı şekli, OG gerilim seviyesi, trafo sayısı, trafo güçleri, OG hücrelerinin yapısı ve mevcut işletme belgeleri incelenir.
2. Mevcut tesisin teknik incelemesi
OG hücreleri, kesiciler, ayırıcılar, transformatörler, koruma röleleri, ölçü sistemleri ve güvenlik ekipmanları değerlendirilir.
3. Proje ve tek hat şemasının incelenmesi
Mevcut saha düzeni ile proje ve tek hat şeması karşılaştırılır. Eksik veya güncelliğini yitirmiş dokümanlar belirlenir.
4. İşletme güvenliği prosedürlerinin hazırlanması
Manevra yönergeleri, işletme personelinin görevleri, güvenli çalışma esasları ve gerekli güvenlik malzemeleri değerlendirilir.
5. Bakım ve test planının oluşturulması
Trafo ve OG ekipmanlarının durumuna göre bakım ve test ihtiyaçları belirlenir. Gerekli çalışmaların işveren ve bakım ekibiyle koordinasyonu sağlanır.
6. Periyodik izleme ve raporlama
Tesisin işletme durumu izlenir. Tespit edilen eksiklikler, arızalar, bakım ihtiyaçları ve iyileştirme önerileri işverene raporlanır.
7. Arıza ve enerji kesintisi süreçlerinin koordinasyonu
Arıza açmaları, planlı enerji kesintileri, bakım çalışmaları ve yeniden enerji verme işlemleri enerji sağlayan kuruluşla koordineli şekilde yürütülür.
Bu aşamaların tamamı işletmenin mevcut teknik altyapısına, sözleşme kapsamına ve ilgili mevzuata göre uygulanır.
Yüksek gerilim tesislerinde işletme sorumluluğunun uygun şekilde yürütülmemesi, işletme güvenliği ve enerji sürekliliği bakımından önemli riskler oluşturabilir.
Kontrolsüz manevra riski: OG hücrelerinde yetkisiz veya yanlış işlem yapılması elektrik çarpması, ark oluşumu ve ekipman hasarı gibi ciddi sonuçlara yol açabilir.
Koruma sistemi sorunları: Röle ayarlarının ve koruma koordinasyonunun uygun olmaması arızaların zamanında giderilmesini engelleyebilir.
Bakım eksiklikleri: Trafo ve OG ekipmanlarında gelişen arızalar zamanında fark edilmeyebilir.
Enerji kesintileri: Trafo veya hücre arızaları otel, marina, üretim tesisi ve ticari işletmelerin faaliyetlerini durdurabilir.
İşletme dokümantasyonu eksiklikleri: Güncel tek hat şeması, manevra yönergesi ve teknik raporların bulunmaması arıza ve bakım süreçlerini zorlaştırabilir.
İş güvenliği sorunları: Güvenlik ekipmanlarının eksikliği veya çalışma prosedürlerinin yetersizliği çalışanların hayatını tehlikeye atabilir.
Bu risklerin azaltılması için trafo işletme sorumluluğu, bakım ve test hizmetleriyle birlikte planlanmalıdır.
Kendi OG bağlantısı ve 1 kV üzeri yüksek gerilim tesisi bulunan oteller, fabrikalar, marinalar, büyük ticari yapılar ve benzeri işletmelerin yüksek gerilim tesisleri, ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmelidir. Uygulanacak sorumluluk ve hizmet kapsamı tesisin bağlantı ve mülkiyet yapısına göre belirlenir.
Elektrik Mühendisleri Odası Elektrik Yüksek Gerilim Tesisleri İşletme Sorumluluğu Yönetmeliği kapsamında gerekli mesleki koşulları sağlayan, ilgili EMO üyelik şartlarını taşıyan ve YGTİS belgesine sahip elektrik yüksek mühendisi veya elektrik mühendisi bu hizmeti üstlenebilir. Elektrik-elektronik mühendisliği diplomasına sahip EMO üyelerinin belge düzenlenmesi ilgili yönetmeliğin özel hükümlerine göre değerlendirilir.
Hayır. İşletme sorumluluğu, yüksek gerilim tesisinin güvenli işletilmesi, manevra düzeni, arıza değerlendirmesi, bakım koordinasyonu ve raporlamayı kapsar. Trafo bakımı ise ekipmanın teknik durumuna göre yapılan kontrol, test, temizlik, bakım ve onarım işlemleridir.
Büyük otellerde merkezi iklimlendirme, asansör, mutfak, havuz, su pompaları ve güvenlik sistemleri önemli elektrik yükleri oluşturur. OG tesisindeki arızalar tesisin geniş bir bölümünü etkileyebileceğinden güvenli işletme ve bakım koordinasyonu önemlidir.
Yönetmeliğin 7. maddesine göre işletme sorumluluğu hizmetinin SMM tarafından üstlenilmesi durumunda YG tesisinin en az ayda bir kez denetlenmesi gerekir. Ayrıca işletme sorumlusu, gerekli gördüğünde veya en fazla dört ayda bir rapor düzenleyerek tesisin durumunu ve çözüm önerilerini bildirir.
Yönetmeliğin 7. maddesinde, özel görev ve sözleşmeler dışında enerji tüketiminin izlenmesi ve kompanzasyon tesisinin sağlıklı çalışıp çalışmadığının denetlenmesinin işletme sorumluluğu kapsamında olmadığı açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle kompanzasyon takibi, reaktif güç kontrolü ve kompanzasyon bakımı ayrıca hizmet kapsamına alınmalıdır.
Yönetmeliğin 11. maddesine göre işletme sorumluluğunun sona erdiği durumlarda tesis faaliyetini sürdürüyorsa işveren tarafından yeni işletme sorumlusu belirlenmeli ve gerekli bildirimler enerji sağlayan kuruluşa ve EMO'ya yapılmalıdır.
Tesis sayısı ve toplam güç, EMO tarafından belirlenen işletme sorumluluğu sınırları ve diğer yetkilendirme koşulları içinde değerlendirilir. Trafo sayısı, toplam kurulu güç, abonelik yapısı ve işletmelerin konumu dikkate alınarak uygunluk belirlenmelidir.
Hayır. İşletme sorumluluğu, arıza risklerinin azaltılması, tesisin güvenli işletilmesi ve bakım süreçlerinin planlanmasına yardımcı olur. Ancak şebeke kaynaklı kesintiler, ekipman arızaları, doğal olaylar ve diğer dış etkenler tamamen ortadan kaldırılamaz.
Bodrum'da yüksek gerilim bağlantısı bulunan oteller, tatil köyleri, marinalar, fabrikalar, ticari işletmeler ve büyük yapı kompleksleri için trafo işletme sorumluluğunun doğru şekilde yürütülmesi teknik ve yasal açıdan önemlidir.
CNS Elektrik Mühendislik Periyodik Kontrol olarak Bodrum ve çevresindeki işletmelerin OG tesisleri, trafo merkezleri, yüksek gerilim hücreleri ve işletme güvenliği ihtiyaçlarına yönelik mühendislik hizmetleri konusunda çözüm sunuyoruz.
Hizmet kapsamında işletmenin mevcut teknik altyapısının değerlendirilmesi, trafo ve OG tesislerinin işletme koşullarının incelenmesi, bakım ve test ihtiyaçlarının belirlenmesi, manevra ve güvenlik prosedürlerinin oluşturulması ve teknik raporlama süreçleri ele alınır.
İşletme sorumluluğu hizmeti, yürürlükteki EMO yönetmeliğinde belirtilen YGTİS belgesi ve diğer yetkilendirme koşullarını sağlayan mühendis tarafından, gerekli sözleşme ve onay süreçleriyle yürütülür.
Bodrum merkez, Konacık, Yalıkavak, Gündoğan, Türkbükü, Göltürkbükü, Gümüşlük, Bitez, Ortakent-Yahşi, Turgutreis, Torba, Gümbet, Güvercinlik, Mumcular ve Yalıçiftlik bölgelerinde bulunan işletmeler için trafo işletme sorumluluğu ve yüksek gerilim tesisi mühendislik hizmetleri hakkında CNS Elektrik ile iletişime geçebilirsiniz.
CNS Elektrik Mühendislik Periyodik Kontrol
Telefon: 0530 071 07 77
Web sitesi: https://cnselektrik.com
Yüksek gerilim tesislerinde güvenli işletme; doğru mühendislik, yetkin işletme sorumluluğu, planlı bakım, uygun koruma sistemleri ve düzenli teknik takiple sağlanır.