Çeşme’de otellerin güvenli ve kesintisiz şekilde işletilebilmesi için yalnızca bina ve odaların bakımı yeterli değildir. Otelin elektrik altyapısından yangın tesisatına, hidrofor sisteminden basınçlı kaplara, kaldırma ekipmanlarından jeneratöre kadar çok sayıda teknik sistem düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Özellikle büyük otellerde aynı anda çalışan onlarca farklı teknik ekipman bulunabilir. Bu nedenle Çeşme otellerinde yapılan periyodik kontroller, tek bir cihazın muayenesinden ziyade işletmenin sahip olduğu iş ekipmanları ve teknik tesisatların ayrı ayrı değerlendirilmesi şeklinde planlanmalıdır.
Periyodik kontrolün kapsamı otelin teknik envanterine, ekipmanın türüne, ilgili mevzuata, üretici kriterlerine ve uygulanabilir standartlara göre belirlenir.
Çeşme’de otel, resort, apart otel ve konaklama tesislerinde karşılaşılabilecek başlıca kontrol konuları şunlardır:
Elektrik tesisatı
Topraklama tesisatı
Yıldırımdan korunma ve paratoner sistemi
Jeneratör
Elektrik panoları
Kompanzasyon sistemi
Forklift ve diğer kaldırma ekipmanları
Platformlar
Vinç ve caraskallar
Kompresör ve hava tankları
Kazanlar
Genleşme ve hidrofor basınç tankları
Hidrofor sistemleri
Yangın tesisatı
Yangın pompası
Sprinkler ve yangın dolapları
Makine ve tezgâhlar
Depo raf sistemleri
Havalandırma ve mekanik tesisatlar
Burada önemli olan, listedeki her ekipmanın aynı yöntemle veya aynı yetkili kişi tarafından kontrol edilemeyeceğidir. Her ekipmanın kendi teknik özelliklerine ve mevzuattaki kapsamına göre değerlendirilmesi gerekir.
Bir otelin en kritik teknik altyapılarından biri elektrik tesisatıdır.
Odalar, mutfaklar, restoranlar, teknik hacimler, çamaşırhaneler, havuz sistemleri, pompalar, klima santralleri, asansörler ve diğer mekanik sistemler elektrik enerjisine bağlıdır.
Elektrik tesisatı kontrolünde tesisatın genel durumu, panolar, koruma düzenekleri, kablo ve bağlantılar, topraklama sistemi ve gerekli elektriksel ölçümler değerlendirilir.
Uygun kapsamda;
Elektrik panoları
Ana ve tali dağıtım sistemleri
Koruma cihazları
Kaçak akım koruma düzenekleri
Kablo bağlantıları
Koruyucu iletkenler
Topraklama bağlantıları
Elektriksel ölçümler
incelenebilir.
Elektrik tesisatı kontrolü yalnızca panonun kapağını açıp gözle bakmak değildir. Sistemin niteliğine göre gerekli ölçüm ve testlerin gerçekleştirilmesi gerekir.
Elektrik tesisatı kontrolünün önemli parçalarından biri de topraklama sisteminin değerlendirilmesidir.
Çeşme’de özellikle büyük konaklama tesislerinde elektrik tesisatının yanı sıra jeneratör, trafo, mekanik cihazlar ve yıldırımdan korunma sistemi gibi farklı sistemlerin topraklama bağlantıları bulunabilir.
Topraklama ölçümünde;
Ana topraklama sistemi
Topraklama elektrodu
Koruyucu iletkenler
Eşpotansiyel bağlantılar
Elektrik panolarının topraklama bağlantıları
Teknik cihazların topraklama bağlantıları
Yıldırımdan korunma sistemiyle ilişkili topraklama
tesisatın özelliklerine göre değerlendirilir.
Ölçüm sonucunun tek başına değerlendirilmesi de doğru değildir. Topraklama sisteminin yapısı, tesisin elektrik sistemi ve kullanılan koruma düzenekleri birlikte ele alınmalıdır.
Çatı üzerinde bulunan paratoner sistemi, yıldırımdan korunma sisteminin yalnızca görünen bölümüdür.
Kontrolde;
Yakalama sistemi
İniş iletkenleri
Bağlantı noktaları
Test klemensleri
İniş iletkenlerinin fiziksel durumu
Topraklama sistemi
Metal yapıların bağlantıları
değerlendirilebilir.
Otel çatısına sonradan klima cihazı, anten, güneş enerji sistemi veya başka metal ekipmanların eklenmesi halinde yıldırımdan korunma sisteminin mevcut yapıyla uyumu da dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle paratoner kontrolü yalnızca “ölçüm yaptım, değer çıktı” şeklinde değerlendirilmemelidir.
Çeşme’de konaklama tesisleri için elektrik enerjisinin sürekliliği operasyon açısından önemlidir.
Jeneratör sistemi; elektrik kesintisi sırasında kritik yüklerin beslenmesini sağlayan önemli bir yedek enerji kaynağıdır.
Kontrol kapsamında tesisin durumuna göre;
Jeneratörün fiziksel durumu
Alternatör
Motor sistemi
Akü ve marş sistemi
Yakıt sistemi
Kumanda paneli
Otomatik transfer sistemi
Elektrik bağlantıları
Topraklama
Koruma düzenekleri
Uygun koşullarda yük altında çalışma
değerlendirilebilir.
Burada jeneratör bakımı ile jeneratörün teknik kontrolü aynı işlem değildir. Motor yağı değişimi, filtre değişimi veya akü bakımı gibi işlemler bakım faaliyetidir. Periyodik kontrol ise uygulanabilir teknik kriterlere göre ekipmanın değerlendirilmesi ve raporlanmasıdır.
Büyük otellerde çok sayıda elektrik motoru, pompa, klima sistemi, soğutma cihazı ve diğer endüktif yükler bulunabilir.
Bu nedenle kompanzasyon sisteminin doğru çalışması önemlidir.
Kompanzasyon kontrolünde;
Kompanzasyon panosu
Kondansatörler
Kontaktörler
Reaktif güç kontrol rölesi
Akım trafoları
Bağlantılar
Sigorta ve koruma elemanları
Elektriksel çalışma değerleri
Harmonikler
tesisatın durumuna göre değerlendirilir.
Kondansatörlerin aşırı ısınması, kontaktör problemleri, yanlış akım trafosu bağlantısı veya harmonik seviyelerindeki değişiklikler kompanzasyon sisteminin performansını etkileyebilir.
Termal kamera incelemesi de uygun durumlarda elektrik panolarındaki sıcaklık farklılıklarının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Otel teknik altyapısında en önemli kontrol başlıklarından biri yangın tesisatıdır.
Yangın tesisatı; tek başına yangın söndürücülerin kontrolünden ibaret değildir.
Sistemin yapısına göre;
Yangın su deposu
Yangın pompaları
Hidrant hattı
Yangın dolapları
Sprinkler sistemi
Boru tesisatı
Hortumlar
Vana ve bağlantılar
İtfaiye su verme bağlantıları
gibi unsurlar bulunabilir.
Güncel mevzuat kapsamında yangın mekanik tesisatı ile yangın algılama ve uyarı sistemlerine ilişkin periyodik kontrol uygulamalarında proje, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ilgili standartların dikkate alınması gerekmektedir. Proje bulunmuyorsa işveren tarafından ilgili mevzuat ve standartlara uygun proje hazırlanması gerekir.
Bu nedenle otelin yangın tesisatı kontrolünde yalnızca pompaların çalıştırılması yeterli değildir. Sistemin tasarım ve uygulama kriterleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Yangın tesisatının kalbi olarak değerlendirilebilecek sistemlerden biri yangın pompa grubudur.
Kontrol sırasında sistemin özelliklerine göre;
Ana yangın pompası
Yedek pompa
Jokey pompa
Basınç göstergeleri
Pompa kumanda panosu
Vanalar
Boru bağlantıları
Su deposu
Basınç ve çalışma durumu
incelenebilir.
Gerekli performans testleri uygulanarak pompa grubunun sistem ihtiyacına uygun çalışıp çalışmadığı değerlendirilir.
Yangın pompasının periyodik kontrolü ile yangın tesisatının tamamının kontrolü aynı işlem değildir. Bir otelde iki kontrolün kapsamı ayrıca planlanabilir.
Otellerde teknik servis, bakım atölyesi veya farklı işletme ihtiyaçları nedeniyle kompresör ve hava tankları bulunabilir.
Hava tankı gibi basınçlı ekipmanlarda;
Tank gövdesi
Korozyon
Manometre
Emniyet ventili
Bağlantılar
Vana ve tesisat
Basınç değerleri
Ekipmanın teknik bilgileri
kontrol edilir.
Kompresörün kendisi ile basınçlı hava tankının teknik değerlendirmesi de birbirinden ayrılmalıdır.
Özellikle hava tankında basınçlı kap güvenliği ön plana çıkar.
Bazı Çeşme otellerinde sıcak su, ısıtma veya farklı prosesler için kazan ve basınçlı kaplar bulunabilir.
Bunların arasında;
Kazanlar
Genleşme tankları
Hidrofor basınç tankları
Hava tankları
Sıcak su sistemleri
yer alabilir.
Kontrolde ekipmanın gövdesi, bağlantıları, basınç göstergeleri, emniyet elemanları, korozyon durumu ve uygulanabilir test yöntemleri değerlendirilir.
Özellikle basınçlı kaplarda emniyet ekipmanlarının çalışır durumda olması kritik önem taşır.
Çeşme otellerinde su basıncının sürekliliğini sağlamak amacıyla kullanılan hidrofor sistemleri de teknik açıdan kontrol edilmelidir.
Bir hidrofor sistemi genellikle;
Pompa
Basınç tankı
Manometre
Basınç şalteri veya elektronik kontrol sistemi
Çekvalf
Vanalar
Boru bağlantıları
Elektrik kumanda panosu
gibi birçok bileşenden oluşur.
Kontrol sırasında yalnızca pompanın çalışıp çalışmadığına bakılması yeterli değildir.
Basınç tankının durumu, bağlantılar, kumanda sistemi ve sistemin çalışma davranışı birlikte değerlendirilmelidir.
Otelin depo, lojistik veya teknik operasyonlarında forklift kullanılıyorsa forklift de ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmesi gereken iş ekipmanlarından biri olabilir.
Forklift kontrolünde;
Mast
Çatallar
Zincirler
Hidrolik sistem
Fren sistemi
Direksiyon
Lastikler
Taşıma kapasitesi
Güvenlik donanımları
Uyarı sistemleri
incelenebilir.
Ekipmanın kapasitesi ile kullanım şekli de değerlendirmeye dahil edilir.
Forkliftin bakımının yapılmış olması, gerekli periyodik kontrolün yerine geçtiği anlamına gelmez.
Otel teknik servislerinde veya bakım alanlarında kullanılan kaldırma ekipmanları da kontrol kapsamında olabilir.
Örneğin;
Caraskal
Monoray sistemler
Gezer vinç
Mobil kaldırma ekipmanları
Platformlar
Araç kaldırma liftleri
gibi ekipmanların kontrol kapsamı ekipmanın türüne göre belirlenir.
Halat, zincir, kanca, fren, limit sistemleri, taşıyıcı yapı, bağlantılar ve güvenlik tertibatları değerlendirilir.
Gerekli görülen durumlarda yük testleri uygulanabilir.
Otel teknik servislerinde küçük atölyeler bulunabilir.
Bu alanlarda;
Torna
Matkap
Taşlama
Kaynak ekipmanları
Testere
Pres
CNC veya diğer tezgâhlar
bulunması mümkündür.
Makine ve tezgâhların kontrolünde koruyucular, acil durdurma sistemleri, hareketli parçalar, elektrik bağlantıları, mekanik aksamlar ve diğer güvenlik unsurları ekipmanın özelliklerine göre incelenir.
Burada “makine çalışıyor mu?” sorusu yerine “makine güvenli kullanım şartlarını sağlıyor mu?” sorusu esas alınmalıdır.
Otel depolarında kullanılan raflar da teknik güvenlik açısından göz ardı edilmemelidir.
Özellikle forklift kullanılan depolarda raf kolonlarının darbe alması, traverslerin deformasyonu veya bağlantıların zarar görmesi kapasite ve güvenlik açısından sorun oluşturabilir.
Kontrolde;
Kolonlar
Traversler
Bağlantılar
Ankrajlar
Koruyucular
Rafların düşeyliği
Darbe ve deformasyonlar
Yük kapasitesi bilgileri
değerlendirilebilir.
Raf sisteminin kontrolü ile forklift periyodik kontrolü birbirinden farklı işlemlerdir.
Otellerde havalandırma, klima santralleri ve mekanik tesisatlar sürekli çalışabilir.
Özellikle mutfak, restoran, ortak alanlar, teknik hacimler ve diğer kapalı alanlarda kullanılan mekanik sistemlerin teknik durumu işletmenin çalışma koşullarını etkileyebilir.
Kontrol kapsamına sistemin yapısına göre;
Fanlar
Filtreler
Kayış ve kasnaklar
Motorlar
Damperler
Kanallar
Bağlantılar
Elektrik kumandaları
Mekanik bağlantılar
girebilir.
Ancak burada da periyodik kontrol ile bakımın birbirinden ayrılması gerekir. Filtre değiştirmek veya kayış değiştirmek bakım işlemidir; teknik kontrol ise sistemin uygulanabilir kriterler doğrultusunda değerlendirilmesidir.
Büyük bir otelde onlarca ekipmanı aynı gün kontrol etmeye çalışmak yerine öncelikle teknik ekipman envanteri çıkarılmalıdır.
Örneğin bir kontrol planı şu şekilde oluşturulabilir:
Elektrik grubu
Elektrik tesisatı → topraklama → paratoner → jeneratör → pano → kompanzasyon
Basınçlı ekipman grubu
Kompresör → hava tankı → kazan → genleşme tankı → hidrofor tankı
Kaldırma ekipmanı grubu
Forklift → platform → caraskal → diğer kaldırma ekipmanları
Yangın grubu
Yangın tesisatı → yangın pompası → hidrant → yangın dolapları → sprinkler
Mekanik sistem grubu
Hidrofor → havalandırma → klima santrali → diğer mekanik tesisatlar
Bu şekilde otelin teknik envanteri daha düzenli takip edilebilir.
Periyodik kontrolün önemli noktalarından biri de kontrolü gerçekleştiren kişinin yetkisidir.
Yetkili kişinin yalnızca mühendis olması yeterli değildir. Kontrol edilecek ekipmanın niteliğine göre mevzuatta belirtilen mesleki ve yetkilendirme şartlarının sağlanması gerekir.
Güncel uygulamada periyodik kontrol yapmaya yetkili kişilerin EKİPNET kaydı ve ilgili ekipman grubu için gerekli yetkinlikleri dikkate alınmaktadır.
Ayrıca güncel düzenlemeyle birlikte işveren ile periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi arasında İSG-KATİP üzerinden sözleşme süreci de önem kazanmıştır. Bakanlık, gerekli sözleşme olmadan düzenlenen periyodik kontrol raporlarının geçerli olmayacağını belirtmektedir.
Bu nedenle Çeşme’de otel yönetimleri hizmet alırken yalnızca “rapor veriyor musunuz?” diye değil;
“Kontrolü kim yapacak?”
“EKİPNET kayıt numarası nedir?”
“Bu ekipman grubu için yetkiniz var mı?”
“İSG-KATİP süreci nasıl gerçekleştirilecek?”
sorularını da sormalıdır.
Otel yönetiminin aldığı raporların sadece dosyaya kaldırılması yeterli değildir.
Raporda kontrol edilen ekipmanın kimliği, teknik bilgileri, kontrol tarihi, yapılan muayene ve testler, sonuçlar, tespit edilen uygunsuzluklar ve kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin bilgileri açıkça yer almalıdır.
Özellikle çok sayıda ekipmana sahip otellerde her ekipmanın ayrı takip edilebilmesi önemlidir.
Örneğin:
Forklift – kontrol tarihi – rapor – uygunsuzluk – düzeltme – yeniden değerlendirme
şeklinde bir takip sistemi kurulabilir.
Aynı yöntem basınçlı kaplar, yangın tesisatı ve elektrik sistemleri için de uygulanabilir.
Kontrol sırasında tespit edilen her eksiklik aynı öneme sahip değildir.
Bazı eksiklikler bakım ekibi tarafından kısa sürede giderilebilirken bazı teknik uygunsuzluklar ekipmanın kullanımını doğrudan etkileyebilir.
Bu nedenle raporda belirtilen uygunsuzlukların teknik önemine göre değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle güvenlik fonksiyonlarını etkileyen ciddi uygunsuzluklarda ekipmanın kullanımına devam edilmemesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması önemlidir.
Düzeltme sonrasında gerekiyorsa yeniden kontrol veya doğrulama yapılmalıdır.
Çeşme’de bir otelin periyodik kontrol hizmeti planlarken öncelikle mevcut teknik ekipmanların listesi çıkarılmalıdır.
Her ekipman için;
Ekipman → kontrol türü → yetkili kişi → muayene/test → rapor → uygunsuzluk takibi
şeklinde bir süreç oluşturulması, otelin teknik yönetimini kolaylaştırır.
Bu yaklaşım sayesinde sadece bir rapor dosyası oluşturulmaz; otelin teknik ekipmanlarının hangi tarihte kontrol edildiği, hangi sorunların bulunduğu ve hangi eksikliklerin giderilmesi gerektiği de izlenebilir hale gelir.
Çeşme’de oteller için periyodik kontrol hizmeti planlanırken elektrik tesisatı, topraklama, paratoner, jeneratör, kompanzasyon, yangın tesisatı, yangın pompası, hidrofor, kompresör, hava tankı, kazan, forklift, kaldırma ekipmanları, makine ve tezgâhlar ile depo rafları gibi ekipmanların tek tek değerlendirilmesi, tesisin gerçek teknik ihtiyaçlarına göre kapsam oluşturulmasını sağlar.