Denizli'de fabrikalarda, organize sanayi bölgelerinde, depolarda, lojistik alanlarında, tekstil işletmelerinde, üretim tesislerinde ve çeşitli çalışma alanlarında kullanılan forkliftler, yüklerin kaldırılması, taşınması ve istiflenmesinde görev yapan önemli iş ekipmanlarıdır.
Forkliftin günlük olarak çalışıyor olması, periyodik kontrol açısından uygun durumda olduğu anlamına gelmez. Fren sistemi çalışan, yük kaldırabilen veya ileri-geri hareket eden bir forkliftte zaman içerisinde mast, zincir, çatal, hidrolik sistem, direksiyon, tekerlek, kaldırma mekanizması veya güvenlik tertibatları açısından teknik sorunlar ortaya çıkabilir.
Bu nedenle Denizli forklift periyodik kontrolü, ekipmanın yalnızca çalışıp çalışmadığının belirlenmesinden ibaret değildir. Forkliftin kullanım amacına, teknik özelliklerine ve kapasitesine göre ilgili kontrol noktalarının değerlendirilmesi ve sonuçların raporlanması gerekir.
İş ekipmanlarının periyodik kontrollerinde temel mevzuat kaynaklarından biri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğidir. Kontrol yöntemi ve periyodu forkliftin özellikleri, üretici bilgileri, ilgili standartlar ve yürürlükteki mevzuat birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Forklift, üzerinde belirtilen kapasite dahilinde yük kaldırmak üzere tasarlanmış bir iş ekipmanıdır. Kullanım sırasında yükün ağırlığı, yükün konumu, kaldırma yüksekliği ve çalışma zemini gibi faktörler ekipmanın davranışını etkileyebilir.
Bu nedenle forkliftin teknik kontrolünde temel olarak şu soruların cevaplanması gerekir:
Forkliftin kaldırma sistemi uygun durumda mı?
Çatallarda deformasyon veya teknik açıdan değerlendirilmesi gereken bir durum var mı?
Mast sistemi güvenli şekilde çalışıyor mu?
Kaldırma zincirlerinin durumu uygun mu?
Hidrolik sistemde sorun bulunuyor mu?
Fren sistemi çalışıyor mu?
Direksiyon sistemi uygun durumda mı?
Tekerlekler çalışma şartlarına uygun mu?
Güvenlik tertibatları çalışıyor mu?
Forkliftin kapasite bilgileri doğru ve okunabilir mi?
Operatörün güvenli kullanımını etkileyebilecek teknik bir eksiklik bulunuyor mu?
Bu değerlendirmeler, forkliftin tipine ve teknik yapısına göre farklılık gösterebilir.
Profesyonel bir forklift kontrolü, mümkün olduğunca ekipmanın bütün çalışma sistemini kapsayacak şekilde planlanmalıdır.
Çatallar yükün doğrudan temas ettiği ve yükü taşıdığı temel parçalardır.
Kontrol sırasında forkliftin yapısına göre;
Çatallarda deformasyon
Çatalların fiziksel durumu
Çatal bağlantıları
Çatal taşıyıcı sistem
Kilitleme düzenekleri
Aşınma belirtileri
değerlendirilebilir.
Çatalların fiziksel olarak sağlam görünmesi tek başına yeterli değildir. Kullanım koşulları ve ekipmanın teknik özellikleri de dikkate alınmalıdır.
Mast, forkliftin yükü yukarı ve aşağı hareket ettirmesini sağlayan temel sistemlerden biridir.
Forklift mast kontrolü sırasında;
Mast profilleri
Kızaklar
Hareket mekanizması
Bağlantılar
Kaldırma sistemi
Deformasyonlar
Fiziksel durum
forkliftin tipine göre değerlendirilir.
Mast sisteminde meydana gelebilecek teknik problemler kaldırma fonksiyonunu doğrudan etkileyebileceğinden bu bölüm forklift kontrolünün önemli noktalarından biridir.
Forkliftin kaldırma sisteminde kullanılan zincirler yükün kaldırılması sırasında önemli görev üstlenir.
Denizli forklift zincir kontrolü sırasında zincirin genel durumu, bağlantıları ve ekipmanın teknik yapısına göre ilgili bölümleri değerlendirilir.
Zincirlerde kullanım kaynaklı aşınma, deformasyon veya bağlantı problemleri bulunması halinde bunların teknik açıdan değerlendirilmesi gerekir.
Forkliftlerde kaldırma ve eğme fonksiyonları hidrolik sistemler aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Hidrolik sistem kontrolünde forkliftin yapısına göre;
Hidrolik silindirler
Hidrolik hortumlar
Bağlantı noktaları
Hidrolik pompa
Hidrolik devre
Yağ kaçakları
Kaldırma fonksiyonu
değerlendirilebilir.
Özellikle yük kaldırma sırasında hidrolik sistemin davranışı, forkliftin kullanım güvenliği açısından önem taşır.
Forkliftin yük taşırken güvenli şekilde durabilmesi için fren sistemi kritik öneme sahiptir.
Denizli forklift fren kontrolü sırasında forkliftin tipine göre;
Servis freni
Park freni
Fren mekanizması
Fren pedal sistemi
Frenleme performansını etkileyebilecek teknik durumlar
değerlendirilebilir.
Fren sistemindeki sorunlar, özellikle yoğun trafik bulunan depo ve üretim alanlarında ciddi çalışma güvenliği riski oluşturabilir.
Forkliftlerin manevra kabiliyeti, çalışma alanının güvenliği açısından önemlidir.
Direksiyon sistemi kontrolünde;
Direksiyon mekanizması
Direksiyon bağlantıları
Yönlendirme sistemi
Tekerleklerle bağlantılar
Hidrolik direksiyon sistemi bulunan modellerde ilgili bileşenler
forkliftin yapısına göre incelenebilir.
Forkliftin zemine temas eden bölümleri çalışma koşullarından doğrudan etkilenir.
Kontrol kapsamında forkliftin tipine göre;
Lastiklerin genel durumu
Tekerlekler
Jantlar
Bağlantılar
Aşınma
Hasar veya deformasyon belirtileri
değerlendirilebilir.
Özellikle üretim tesislerinde forkliftlerin yoğun şekilde kullanılması, tekerleklerin düzenli teknik takibini önemli hale getirir.
Forkliftin teknik kontrolünde yalnızca mekanik parçalar değerlendirilmez.
Ekipmanın modeline ve donanımına göre;
Korna
Geri vites ikazı
Aydınlatma
Uyarı lambaları
Emniyet tertibatları
Operatör koruma sistemi
Emniyet kemeri
Görüşü destekleyen sistemler
Kapasite ve uyarı etiketleri
kontrol kapsamında değerlendirilebilir.
Burada amaç forkliftin kullanımını etkileyebilecek güvenlik donanımlarının teknik durumunu ortaya koymaktır.
Forkliftin en önemli fonksiyonlarından biri yük kaldırmaktır.
Bu nedenle forklift kaldırma sistemi kontrolü sırasında ekipmanın kapasitesi, teknik özellikleri ve kaldırma mekanizmasının çalışma durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Forkliftin kapasite bilgisi ile işletmede gerçekleştirdiği iş arasında uyumsuzluk bulunması teknik açıdan ayrıca değerlendirilmelidir.
Örneğin kapasitesi sınırlı bir forkliftin sürekli olarak kapasitesinin üzerinde yüklerle çalıştırılması, ekipmanın tasarım amacı dışında kullanılmasına neden olabilir.
Bu nedenle kontrol sırasında forkliftin kapasite plakası, teknik bilgileri ve kullanım şekli dikkate alınmalıdır.
Forkliftin enerji kaynağı da teknik değerlendirmede önemlidir.
Elektrikli forkliftlerde ekipmanın elektrik sisteminin yapısına göre;
Akü
Elektrik bağlantıları
Şarj sistemi
Motor sistemi
Kumanda sistemi
gibi bölümler değerlendirilebilir.
Dizel forkliftlerde motor ve yakıt sistemi ekipmanın çalışma yapısına göre ayrıca değerlendirilebilir.
LPG kullanan forkliftlerde yakıt sisteminin teknik durumu ve ilgili bağlantılar ekipmanın yapısına göre kontrol edilir.
Burada önemli olan, forkliftin enerji türünden bağımsız olarak kaldırma, hareket, fren ve güvenlik sistemlerinin bir bütün olarak değerlendirilmesidir.
Kontrol tamamlandığında sonuçlar forklift periyodik kontrol raporu ile kayıt altına alınır.
Raporda ekipmanın tanımlanabilmesi için mümkün olduğunca;
İşletme adı
Forklift marka ve modeli
Seri numarası
Envanter numarası
Kapasitesi
Kontrol tarihi
Yapılan kontroller
Ölçüm ve test sonuçları
Tespit edilen uygunsuzluklar
Teknik değerlendirme
Kontrolü yapan kişinin bilgileri
yer almalıdır.
Bir işletmede 10 forklift bulunuyorsa bütün forkliftlerin tek bir ekipman gibi raporlanması teknik takip açısından doğru değildir. Her forkliftin kendi kimliği üzerinden izlenebilmesi gerekir.
Bu ayrım işletmeler açısından önemlidir.
Forkliftin;
Yağının değiştirilmesi
Filtresinin değiştirilmesi
Fren balatasının yenilenmesi
Hidrolik yağının değiştirilmesi
Hasarlı parçanın değiştirilmesi
bakım faaliyetidir.
Forkliftin belirlenen teknik kriterler kapsamında incelenmesi ve sonuçların raporlanması ise periyodik kontroldür.
Dolayısıyla “forkliftin bakımını yaptırdık” ifadesi tek başına periyodik kontrolün yapıldığı anlamına gelmez.
Forklift kullanılan;
Fabrikalar
Organize sanayi işletmeleri
Tekstil tesisleri
Depolar
Lojistik merkezleri
Üretim tesisleri
Makine imalat işletmeleri
Otomotiv servisleri
Atölyeler
Yapı ve malzeme işletmeleri
Tarımsal işletmeler
Ticari işletmeler
için forkliftlerin teknik durumunun düzenli olarak takip edilmesi önemlidir.
Özellikle birden fazla vardiya çalışan, forkliftlerin yoğun kullanıldığı veya ağır yüklerin taşındığı işletmelerde ekipman envanterinin düzenli tutulması gerekir.
Forkliftin kaldırma, taşıma, hareket, fren, direksiyon, hidrolik ve güvenlik sistemlerinin ilgili mevzuat ve teknik kriterler doğrultusunda değerlendirilerek raporlanmasıdır.
Forkliftin tipine göre çatal, mast, zincir, hidrolik sistem, fren, direksiyon, tekerlek, kaldırma sistemi, güvenlik tertibatları ve kapasite bilgileri değerlendirilir.
Evet. Elektrikli forkliftler de iş ekipmanı olarak kendi teknik özelliklerine göre periyodik kontrol kapsamına alınabilir.
Evet. Dizel forkliftler de teknik özellikleri ve uygulanabilir kontrol kriterleri dikkate alınarak kontrol edilir.
Hayır. Bakım ve periyodik kontrol farklı işlemlerdir.
Yapılan teknik kontrolün kayıt altına alınmasını ve ekipmanın sonraki kontrollerinin takip edilmesini sağlar.
Kontrol periyodu ekipmanın türüne, kullanım koşullarına, ilgili mevzuata, standartlara ve üretici kriterlerine göre belirlenmelidir. Tek bir süre bütün forkliftler için otomatik olarak uygulanmamalıdır.
Denizli forklift periyodik kontrolü, yalnızca forkliftin çalışıp çalışmadığını belirlemek için yapılan basit bir muayene değildir. Çatallarından mast sistemine, kaldırma zincirlerinden hidrolik sisteme, fren ve direksiyondan tekerleklere, kapasite bilgilerinden güvenlik tertibatlarına kadar ekipmanın teknik yapısı değerlendirilmelidir.
Denizli'de forklift kullanan işletmeler için doğru yaklaşım; her forkliftin marka, model, seri numarası ve kapasite bilgileriyle tanımlanması, uygun kontrol yönteminin belirlenmesi, teknik değerlendirmenin gerçekleştirilmesi ve sonuçların forklift periyodik kontrol raporu ile kayıt altına alınmasıdır.