Skip to main content

Periyodik Kontrol Nedir? 2026 Kapsamlı Rehber

Periyodik Kontrolün Tanımı, Amacı, Yasal Dayanağı ve Kapsamı

İşyerlerinde kullanılan makineler, tesisatlar ve iş ekipmanları çalışma koşullarına bağlı olarak zaman içerisinde mekanik, elektriksel veya yapısal özelliklerini kaybedebilir. Bu değişimler her zaman dışarıdan kolayca fark edilemez. Bir ekipman çalışmaya devam ediyor olsa bile güvenli çalışma koşullarını etkileyebilecek bir uygunsuzluk ortaya çıkmış olabilir. Periyodik kontrol, bu nedenle iş sağlığı ve güvenliği açısından yalnızca belirli aralıklarla yapılan rutin bir işlem değil, iş ekipmanlarının güvenli kullanım durumunun teknik olarak değerlendirilmesini sağlayan önemli bir kontrol sürecidir.

Türkiye'de iş ekipmanlarının periyodik kontrollerine ilişkin temel düzenlemeler 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu Kanun kapsamında yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği çerçevesinde ele alınmaktadır.

Ancak periyodik kontrol konusu yalnızca bir yönetmelik maddesinin okunmasıyla anlaşılabilecek kadar basit değildir. Hangi ekipmanın kontrol edileceği, kontrolü kimin yapabileceği, hangi yöntemin kullanılacağı, kontrol aralığının nasıl belirleneceği, hangi standartların dikkate alınacağı, raporun nasıl düzenleneceği ve tespit edilen uygunsuzlukların nasıl değerlendirileceği ekipmanın türüne göre değişmektedir.

Bu rehberin amacı, periyodik kontrol hakkında kapsamlı ve anlaşılır bir başvuru kaynağı oluşturmak, işletmelerin yasal ve teknik sorumluluklarını daha iyi anlamalarına yardımcı olmak ve farklı iş ekipmanları için uygulanan kontrol süreçlerini tek bir bilgi çatısı altında açıklamaktır.

Önemli: Periyodik kontrol şartları ekipmanın türüne, ilgili mevzuata, standartlara, üretici kriterlerine ve güncel Bakanlık düzenlemelerine göre değişebilir. Bu nedenle belirli bir ekipman için yalnızca genel internet bilgilerinden hareketle kontrol periyodu veya uygunluk kararı verilmemelidir.


Periyodik Kontrol Nedir?

Periyodik kontrol; iş ekipmanlarının güvenli çalışma şartlarını koruyup korumadığının, mevzuat ve teknik kriterler doğrultusunda yetkili kişiler tarafından belirli aralıklarla incelenmesi ve gerekli durumlarda test ve ölçümlerle değerlendirilmesi işlemidir.

Kontrolün kapsamı ekipmana göre farklılık gösterir.

Örneğin bir forkliftin kontrolünde kaldırma mekanizması, çatallar, direksiyon, fren sistemi ve güvenlik donanımları ön plana çıkarken; bir kompresörde basınçlı sistemin teknik durumu, emniyet donanımları ve ilgili basınçlı ekipman kriterleri dikkate alınabilir.

Elektrik tesisatı kontrolünde ise;

  • Elektrik panoları
  • Koruma düzenleri
  • Topraklama sistemi
  • Elektriksel bağlantılar
  • Tesisatın genel durumu
  • İlgili proje ve teknik dokümanlar
  • Gerekli elektriksel ölçümler

gibi farklı unsurlar değerlendirilir.

Dolayısıyla periyodik kontrol tek tip bir kontrol değildir.

Her ekipmanın;

kendi teknik yapısı + kullanım amacı + çalışma şartları + ilgili mevzuatı + standardı

birlikte değerlendirilmelidir.


Periyodik Kontrolün Temel Amacı Nedir?

Periyodik kontrolün temel amacı, iş ekipmanlarının güvenli çalışma koşullarını sağlayıp sağlamadığının belirlenmesidir.

Bu süreç sayesinde işletmede bulunan ekipmanlarda zaman içerisinde ortaya çıkabilecek teknik uygunsuzlukların belirlenmesi mümkün olabilir.

Periyodik kontrol;

  • İş kazası risklerinin azaltılmasına,
  • Teknik uygunsuzlukların erken fark edilmesine,
  • Ekipmanların güvenli kullanımının desteklenmesine,
  • Bakım planlarının oluşturulmasına,
  • Teknik kayıtların düzenli tutulmasına,
  • İş sağlığı ve güvenliği süreçlerinin desteklenmesine

katkı sağlayabilir.

Burada önemli bir ayrım vardır:

Periyodik kontrol bir bakım işlemi değildir.

Kontrol sırasında uygunsuzluk tespit edilmesi halinde bakım veya onarım ihtiyacı ortaya çıkabilir. Ancak bakım yapmak, ekipmanın periyodik kontrolünün yerine geçmez.

Örneğin bir forkliftin motor yağının değiştirilmesi, frenlerinin ayarlanması veya hidrolik sistemine bakım yapılması bakım faaliyetidir. Bunların yapılmış olması, forkliftin mevzuat kapsamında gerekli periyodik kontrolünün gerçekleştirildiği anlamına gelmez.


Periyodik Kontrol Neden Gereklidir?

İş ekipmanlarının önemli bir bölümü yüksek yük, basınç, sıcaklık, elektrik enerjisi veya hareketli mekanik parçalarla çalışır.

Bu ekipmanlarda meydana gelebilecek teknik problemler yalnızca makinenin kendisini değil, ekipmanın çevresinde çalışan kişileri de etkileyebilir.

Örneğin;

Bir vinçte: kaldırma mekanizması, halat, kanca veya fren sistemindeki problem yükün güvenli şekilde taşınmasını etkileyebilir.

Bir kompresörde: basınçlı sistem veya güvenlik donanımlarındaki problem ciddi teknik risk oluşturabilir.

Bir elektrik tesisatında: koruma düzenleri, topraklama veya bağlantı problemleri elektrik çarpması ve yangın riskini etkileyebilir.

Bir platformda: kaldırma mekanizması, hidrolik sistem veya güvenlik tertibatlarındaki sorun çalışanların güvenliğini etkileyebilir.

Bu nedenle ekipmanın çalışıyor olması tek başına güvenli olduğu anlamına gelmez.

Periyodik kontrolün temel yaklaşımı da burada ortaya çıkar:

“Ekipman çalışıyor mu?” sorusundan daha önemlisi “Ekipman güvenli çalışma şartlarını sağlıyor mu?” sorusudur.


Periyodik Kontrol ile Bakım Arasındaki Fark

Bu konu işletmeler tarafından en sık karıştırılan konulardan biridir.

Bakım nedir?

Bakım; ekipmanın çalışma fonksiyonlarını korumak veya tekrar çalışır duruma getirmek amacıyla gerçekleştirilen teknik faaliyetlerdir.

Bunlar;

  • Temizlik
  • Yağlama
  • Ayar
  • Parça değişimi
  • Aşınan parçaların değiştirilmesi
  • Arıza giderme
  • Elektrik bağlantılarının onarılması
  • Hidrolik bakım
  • Mekanik bakım

gibi işlemleri içerebilir.

Periyodik kontrol nedir?

Periyodik kontrolde ise ekipmanın belirlenen teknik kriterlere göre güvenli çalışma durumunun değerlendirilmesi söz konusudur.

Bu işlem;

  • Görsel muayene
  • Fonksiyon kontrolü
  • Ölçüm
  • Deney
  • Test
  • Teknik değerlendirme
  • Raporlama

gibi aşamaları içerebilir.

Dolayısıyla işletmenin bakım kayıtlarının bulunması önemli olmakla birlikte bakım kayıtları periyodik kontrol raporu yerine geçmez.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın iş ekipmanlarıyla ilgili yayımladığı dokümanlarda bakım, onarım ve periyodik kontrol kavramlarının birbirinden ayrılması gerektiği özellikle vurgulanmaktadır.


Periyodik Kontrol ile Teknik Muayene Aynı Şey midir?

Günlük kullanımda bu kavramlar birbirinin yerine kullanılabilmektedir. Ancak teknik ve mevzuat açısından hangi işlemden söz edildiğinin açık şekilde belirlenmesi gerekir.

Periyodik kontrol, iş ekipmanlarının mevzuatta belirlenen şartlara göre belirli aralıklarla kontrol edilmesini ifade eder.

Teknik muayene ise kullanılan bağlama göre farklı kapsamlar taşıyabilir.

Bu nedenle bir işletmenin hizmet alırken;

“Bize bir kontrol yapılacak.”

demesi yerine;

“Hangi ekipman hangi mevzuat ve hangi kontrol kriterlerine göre incelenecek?”

sorusunu netleştirmesi daha doğru olur.


Periyodik Kontrolün Yasal Dayanağı

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki temel kanunlardan biri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunudur.

İş ekipmanlarının kullanımına ilişkin teknik hükümler ise İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği içerisinde düzenlenmektedir.

Yönetmelikte;

  • İş ekipmanlarının kullanımı
  • Bakım ve onarım
  • Periyodik kontroller
  • Kontrol yapmaya yetkili kişiler
  • Periyodik kontrol kayıtları
  • Raporlama
  • Ekipman gruplarına göre kontrol kriterleri

gibi konulara ilişkin hükümler bulunmaktadır.

Özellikle EK-III, iş ekipmanlarının bakım, onarım ve periyodik kontrollerine ilişkin teknik çerçevenin önemli bölümlerinden biridir.

2025 yılında yapılan yönetmelik değişiklikleriyle periyodik kontrol süreçlerinde önemli yeni düzenlemeler yürürlüğe girmiştir. Bu değişikliklerle birlikte yetkili kişilerin kayıtları, EKİPNET, İSG-KATİP süreçleri, raporların içeriği ve ekipman muayene kuruluşlarına ilişkin hükümler daha ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.

Bu nedenle 2026 yılında hazırlanacak periyodik kontrol içeriklerinde eski mevzuat bilgileri ile güncel uygulamaların birbirinden ayrılması önem taşımaktadır.


6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Açısından Periyodik Kontrol

6331 sayılı Kanun işverenlere işyerinde çalışanların sağlık ve güvenliğini korumaya yönelik önemli yükümlülükler getirmektedir.

İşverenin sorumluluğu yalnızca çalışanlara kişisel koruyucu donanım vermek veya çalışma alanında güvenlik talimatları oluşturmakla sınırlı değildir.

İşyerinde kullanılan iş ekipmanlarının güvenli şekilde kullanılmasını sağlayacak bakım, kontrol ve teknik takip sistemlerinin de oluşturulması gerekir.

Bu noktada periyodik kontroller, iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin teknik unsurlarından biri olarak değerlendirilmelidir.


İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

Periyodik kontrol konusunda işletmeler açısından en önemli düzenlemelerden biri İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğidir.

Yönetmelik, iş ekipmanlarının kullanımından kaynaklanabilecek risklerin azaltılması ve ekipmanların güvenli çalışma koşullarının korunması amacıyla çeşitli hükümler içermektedir.

Ancak yönetmeliğin uygulanmasında önemli bir nokta vardır:

Her ekipmanın kontrol yöntemi aynı değildir.

Örneğin;

Kaldırma ve iletme ekipmanları

Vinç, forklift ve platform gibi ekipmanlarda kaldırma kapasitesi, taşıyıcı sistemler, frenler ve güvenlik tertibatları gibi unsurlar önem kazanabilir.

Basınçlı ekipmanlar

Kompresör, hava tankı, buhar kazanı ve benzeri ekipmanlarda basınçlı sistemin teknik durumu ve ilgili güvenlik donanımları değerlendirilir.

Elektrik tesisatları

Elektrik tesisatı, topraklama ve yıldırımdan korunma sistemlerinde farklı ölçüm ve inceleme yöntemleri uygulanabilir.

Bu nedenle periyodik kontrol uzmanlığı ekipman grubuna göre değerlendirilmelidir.


EK-III Nedir?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği içerisinde yer alan EK-III, iş ekipmanlarının bakım, onarım ve periyodik kontrolleri açısından kritik bir bölümdür.

EK-III içerisinde farklı ekipman ve ekipman gruplarına ilişkin kontrol şartları ve teknik kriterler bulunmaktadır.

İşletmenin periyodik kontrol planı oluşturulurken ekipmanın hangi gruba girdiğinin doğru belirlenmesi gerekir.

Bu nedenle yalnızca ekipmanın günlük kullanılan ismine bakmak her zaman yeterli değildir.

Örneğin;

“Makine”

şeklinde genel bir tanımlama yapmak yerine ekipmanın;

  • Üretici bilgisi
  • Modeli
  • Teknik kapasitesi
  • Kullanım amacı
  • Çalışma sistemi
  • Basınç durumu
  • Kaldırma kapasitesi
  • Elektriksel yapısı

gibi özellikleri incelenmelidir.

Böylece uygulanması gereken kontrol kriterleri daha doğru belirlenebilir.


Hangi İş Ekipmanları Periyodik Kontrole Tabi Olabilir?

İşletmelerde bulunan ekipmanların kontrol kapsamı faaliyet alanına göre değişmektedir.

Başlıca ekipman grupları arasında;

Kaldırma ve İletme Ekipmanları

  • Vinç
  • Kule vinç
  • Mobil vinç
  • Forklift
  • Platform
  • Caraskal
  • Kaldırma tablaları
  • Diğer kaldırma ve iletme ekipmanları

Basınçlı Ekipmanlar

  • Kompresör
  • Hava tankı
  • Buhar kazanı
  • Kalorifer kazanı
  • Kızgın yağ kazanı
  • Genleşme tankı
  • Hidrofor
  • Diğer basınçlı kaplar

Elektrik Tesisatları

  • Elektrik iç tesisatı
  • Elektrik panoları
  • Topraklama tesisatı
  • Yıldırımdan korunma tesisatı
  • Paratoner
  • Jeneratör
  • Transformatör
  • Kompanzasyon sistemleri

İş Makineleri

  • Ekskavatör
  • Yükleyici
  • Kazıcı-yükleyici
  • Dozer
  • Greyder
  • Diğer iş makineleri

gibi ekipmanlar bulunabilir.

Ancak burada tekrar vurgulanması gereken nokta şudur:

Bir ekipmanın yukarıdaki listede bulunması tek başına kontrol periyodunu belirlemez.

Kontrol yöntemi ve periyodu güncel mevzuat, ilgili standartlar, üretici kriterleri ve ekipmanın teknik özellikleri üzerinden belirlenmelidir.


Periyodik Kontrolü Kimler Yapabilir?

Periyodik kontrol yapacak kişinin yetkinliği, kontrol edilecek ekipmanın türüne göre değerlendirilmelidir.

Yönetmelik, farklı ekipman grupları için farklı mesleki yetkinlikler öngörmektedir.

Örneğin elektrik tesisatı, topraklama tesisatı ve yıldırımdan korunma tesisatları gibi elektrikle ilişkili kontrol alanlarında ilgili meslek gruplarına yönelik özel şartlar bulunmaktadır.

Kaldırma ve iletme ekipmanları ile basınçlı kap ve tesisatlarda da farklı meslek grupları için yetkilendirme şartları bulunmaktadır.

Bu nedenle işletmenin;

“Mühendis mi?”

sorusundan önce;

“Bu ekipmanın periyodik kontrolünü yapmaya yetkili mi?”

sorusunu sorması gerekir.

Bu ayrım, periyodik kontrol hizmetinin teknik ve mevzuatsal açıdan en önemli noktalarından biridir.


EKİPNET Nedir?

Periyodik kontrol sistemindeki önemli kavramlardan biri EKİPNET'tir.

EKİPNET, iş ekipmanlarının periyodik kontrollerini gerçekleştirmeye yetkili kişilerin kayıtlarıyla ilişkili Bakanlık sistemidir.

Yetkili kişilerin sisteme kayıt yaptırması ve kendilerine verilen EKİPNET kayıt numarasıyla işlem gerçekleştirmesi, güncel uygulamanın önemli unsurlarından biridir.

Bu nedenle işletmeler hizmet alırken periyodik kontrol raporunda kontrolü gerçekleştiren kişinin;

  • Adı
  • Soyadı
  • Mesleği
  • EKİPNET kayıt numarası

gibi bilgilerin bulunmasına dikkat etmelidir.

2025 yılında yapılan düzenlemelerle EKİPNET ve periyodik kontrol raporları arasındaki kayıt ilişkisi daha da belirgin hale getirilmiştir.


İSG-KATİP Neden Önemlidir?

Güncel düzenlemelerle birlikte periyodik kontrol hizmetlerinde İSG-KATİP üzerinden sözleşme süreci de önem kazanmıştır.

İşveren ile periyodik kontrolü yapacak yetkili kişi arasında gerekli sözleşmenin kontrol işleminden önce oluşturulması ve onaylanması öngörülmektedir.

Bu uygulamanın temel amacı periyodik kontrol hizmetinin;

  • Kimin tarafından yapıldığının,
  • Hangi işyeri için yapıldığının,
  • Hangi hizmet kapsamında gerçekleştirildiğinin

daha izlenebilir hale getirilmesidir.

Bu nedenle 2026 yılında periyodik kontrol hizmeti alacak işletmelerin yalnızca sahada yapılacak incelemeyi değil, hizmetin resmi kayıt ve sözleşme boyutunu da değerlendirmesi gerekir.


Periyodik Kontrol Bir “Belge Alma” İşlemi Değildir

İşletmelerde zaman zaman periyodik kontrolün yalnızca denetim sırasında gösterilecek bir belgeyi almak amacıyla gerçekleştirildiği düşünülmektedir.

Bu yaklaşım teknik açıdan eksiktir.

İyi bir periyodik kontrolün işletmeye sağladığı asıl değer;

riskleri görmek, teknik uygunsuzlukları belirlemek ve bunların giderilmesine yönelik bir yol haritası oluşturmaktır.

Örneğin bir elektrik panosunda bağlantı noktasında aşırı ısınma tespit edildiğinde önemli olan yalnızca bu durumun rapora yazılması değildir.

İşletmenin;

  1. Uygunsuzluğu anlaması,
  2. Gerekli bakım veya onarımı planlaması,
  3. İşlemi gerçekleştirmesi,
  4. Gerekli kayıtları oluşturması,
  5. İhtiyaç halinde yeniden kontrol yaptırması

gerekir.

Böylece periyodik kontrol, işletmenin önleyici bakım ve risk yönetimi sistemine dahil edilmiş olur.

Periyodik Kontrol Nasıl Yapılır? 2026 Teknik Uygulama Rehberi


Saha Kontrolü, Muayene, Ölçüm, Test ve Raporlama Süreci

Periyodik kontrolün kapsamı, kontrol edilecek iş ekipmanının teknik özelliklerine göre değişir. Bu nedenle profesyonel bir periyodik kontrol çalışması, ekipmanın sahada yalnızca gözle incelenmesinden ibaret değildir. Kontrol öncesinde ekipmanın tanımlanması, teknik bilgilerinin değerlendirilmesi, uygun kontrol yönteminin belirlenmesi ve gerekiyorsa ölçüm veya testlerin gerçekleştirilmesi gerekir.

Bir iş ekipmanının güvenli çalışma durumunu değerlendirmek için görsel muayene, fonksiyon kontrolü, ölçüm, deney ve test yöntemlerinden biri veya birkaçı kullanılabilir.

Buradaki temel amaç, ekipmanın mevcut durumunu teknik kriterlerle karşılaştırarak güvenli kullanım açısından değerlendirmektir.


Periyodik Kontrol Öncesinde Neler Yapılır?

Saha çalışmasına başlamadan önce mümkün olduğunca ekipmana ilişkin teknik bilgiler toplanır.

Bunlar arasında;

  • Marka
  • Model
  • Seri numarası
  • Üretim yılı
  • Kapasite
  • Çalışma basıncı
  • Kaldırma kapasitesi
  • Elektriksel özellikler
  • Önceki periyodik kontrol raporu
  • Bakım kayıtları
  • Kullanım şartları
  • Varsa üretici dokümanları
  • Tesisat projeleri

bulunabilir.

Bu bilgiler kontrolün doğru ekipman üzerinden yapılmasını sağlar.

Özellikle aynı işletmede birbirine benzeyen çok sayıda makine bulunduğunda seri numarası ve ekipman kimliği büyük önem taşır.

Bir raporun yanlış ekipmana düzenlenmesi, kontrol yapılmış olsa dahi ciddi bir kayıt problemi oluşturabilir.


Ekipman Kimliklendirmesi Neden Önemlidir?

Periyodik kontrol raporunun hangi ekipmana ait olduğu açık şekilde anlaşılmalıdır.

Örneğin bir fabrikada 15 adet forklift bulunduğunu düşünelim.

Her forklift için;

  • Marka
  • Model
  • Seri numarası
  • Kapasite
  • Kullanıldığı bölüm

gibi bilgilerin birbirinden ayrılması gerekir.

Aksi durumda hangi forkliftin kontrol edildiği ve hangi ekipmanda hangi uygunsuzluğun bulunduğu konusunda karışıklık yaşanabilir.

Bu nedenle profesyonel kontrol sisteminde ekipmanın kimliklendirilmesi ve izlenebilirliği temel aşamalardan biridir.


Görsel Muayene

Periyodik kontrolün önemli aşamalarından biri görsel muayenedir.

Görsel muayenede ekipmanın dışarıdan görülebilen bölümleri, bağlantıları, taşıyıcı parçaları, güvenlik elemanları ve genel fiziksel durumu incelenebilir.

Kontrolün kapsamı ekipmana göre değişmekle birlikte;

  • Çatlak
  • Deformasyon
  • Korozyon
  • Aşınma
  • Gevşek bağlantı
  • Kırık parça
  • Yağ kaçağı
  • Kablo hasarı
  • Koruyucu muhafaza eksikliği
  • Uyarı işaretlerinin durumu

gibi hususlar değerlendirilebilir.

Görsel muayene basit bir gözlem olarak düşünülmemelidir.

Yetkili kişinin ekipmanın yapısını, çalışma prensibini ve ilgili kontrol kriterlerini bilmesi gerekir.


Fonksiyon Kontrolü

Ekipmanın fiziksel durumu incelendikten sonra çalışma fonksiyonlarının kontrol edilmesi gerekebilir.

Fonksiyon kontrolünün kapsamı ekipmanın türüne bağlıdır.

Örneğin bir kaldırma ekipmanında;

  • Kaldırma
  • İndirme
  • Hareket
  • Frenleme
  • Limit sistemleri
  • Kumanda elemanları

gibi fonksiyonlar değerlendirilebilir.

Bir elektrik tesisatında ise farklı elektriksel testler uygulanabilir.

Bir platformda;

  • Yükselme
  • Alçalma
  • Acil durdurma
  • Kumanda
  • Güvenlik tertibatları

gibi fonksiyonlar incelenebilir.

Burada amaç yalnızca ekipmanın çalışıp çalışmadığını görmek değil, güvenlik fonksiyonlarının beklenen şekilde çalışıp çalışmadığını değerlendirmektir.


Ölçüm ve Testler

Bazı periyodik kontrollerde görsel inceleme tek başına yeterli değildir.

Ekipmanın niteliğine göre ölçüm ve testler uygulanabilir.

Örneğin elektrik tesisatında;

  • Topraklama ölçümü
  • İzolasyon ölçümü
  • Kaçak akım testleri
  • Süreklilik kontrolleri
  • Faz sırası kontrolleri

gibi ölçümler yapılabilir.

Kaldırma ekipmanlarında ekipmanın türüne ve ilgili kontrol kriterlerine göre yükle ilişkili testler gerçekleştirilebilir.

Basınçlı ekipmanlarda ise ilgili mevzuat ve ekipmanın özelliklerine göre basınç testleri veya diğer teknik kontroller gündeme gelebilir.

Her ekipmana aynı testin uygulanması doğru değildir.

Test yöntemi ekipmanın teknik özelliklerine ve ilgili kontrol kriterlerine göre belirlenmelidir.


Elektrik Tesisatı Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?

Elektrik tesisatı periyodik kontrolü, işletmenin elektrik altyapısının güvenli çalışma şartları açısından değerlendirilmesini kapsayan teknik bir kontroldür.

Kontrolün kapsamı tesisin özelliklerine göre değişmekle birlikte;

  • Ana elektrik panoları
  • Tali panolar
  • Kablo tesisatı
  • Koruma cihazları
  • Topraklama sistemi
  • Kaçak akım koruma düzenleri
  • Elektrik bağlantıları
  • Eşpotansiyel bağlantılar
  • Tesisatın genel durumu

incelenebilir.

Elektrik tesisatı kontrollerinde tesisat projesinin bulunması da güncel düzenlemeler kapsamında önem taşımaktadır.

Mevcut tesisat ile proje arasında farklılık bulunması halinde bu durumun teknik açıdan değerlendirilmesi gerekir.


Elektrik Panolarında Periyodik Kontrol

Elektrik panoları, tesisin enerji dağıtım sisteminin önemli bölümlerindendir.

Pano kontrolünde ekipmanın yapısına göre;

  • Şalterler
  • Sigortalar
  • Kontaktörler
  • Röleler
  • Bara bağlantıları
  • Kablo pabuçları
  • Klemensler
  • Koruma elemanları
  • Pano gövdesi
  • Kapak ve muhafazalar

incelenebilir.

Gevşek bağlantılar, aşırı yüklenme, uygunsuz kablo bağlantıları veya aşırı ısınma gibi durumlar teknik açıdan değerlendirilmelidir.


Termal Kamera ile Elektrik Tesisatı İncelemesi

Termal kamera, elektrik sistemlerinde sıcaklık farklılıklarını tespit etmek amacıyla kullanılan önemli yardımcı yöntemlerden biridir.

Enerji altında çalışan panolarda;

  • Bara bağlantıları
  • Şalter bağlantıları
  • Kablo pabuçları
  • Kontaktör bağlantıları
  • Sigorta bağlantıları

gibi noktalar termal kamera ile incelenebilir.

Normal çalışma koşullarındaki ekipman ile anormal sıcaklık gösteren bağlantı noktaları arasında sıcaklık farkı oluşabilir.

Ancak termal kamera sonucunun tek başına kesin arıza teşhisi olarak değerlendirilmemesi gerekir.

Ortam sıcaklığı, yük durumu, ölçüm mesafesi, emisivite, cihaz özellikleri ve çalışma koşulları gibi faktörler termal ölçüm sonuçlarını etkileyebilir.

Bu nedenle termal kamera incelemesi teknik bilgi ve uygun ölçüm prosedürüyle birlikte değerlendirilmelidir.


Topraklama Ölçümü

Topraklama sistemi, elektrik tesisatının güvenliği açısından temel koruma unsurlarından biridir.

Topraklama ölçümünde kullanılan yöntem tesisatın yapısına ve mevcut sisteme göre belirlenir.

Ölçüm öncesinde;

  • Topraklama sistemi
  • Elektrot yapısı
  • Bağlantılar
  • Ana topraklama noktası
  • Eşpotansiyel bağlantılar

incelenebilir.

Ölçüm sonucu yalnızca tek bir sayı olarak değerlendirilmemelidir.

Tesisin yapısı, koruma sistemi, kullanılan ekipmanlar ve ilgili standartlar birlikte dikkate alınmalıdır.


Paratoner ve Yıldırımdan Korunma Sistemi Kontrolü

Yıldırımdan korunma tesisatlarının kontrolünde sistemin fiziksel durumu ve topraklama bağlantıları değerlendirilir.

Kontrol kapsamı sistemin tipine göre;

  • Yakalama ucu
  • İniş iletkenleri
  • Bağlantı elemanları
  • Sabitleme noktaları
  • Topraklama bağlantıları
  • Fiziksel hasarlar
  • Korozyon

gibi unsurları içerebilir.

Sistemin projeye ve ilgili teknik kriterlere uygunluğu da kontrol kapsamına alınabilir.


Vinç Periyodik Kontrolü

Vinçlerin periyodik kontrolünde ekipmanın kaldırma kapasitesi ve çalışma sistemi dikkate alınır.

Kontrol kapsamında ekipmanın tipine göre;

  • Kanca
  • Halat
  • Tambur
  • Fren
  • Limit şalterleri
  • Kaldırma mekanizması
  • Taşıyıcı konstrüksiyon
  • Kumanda sistemi
  • İkaz sistemleri
  • Elektrik bağlantıları

değerlendirilebilir.

Vinç kontrolünün kapsamı vinç tipine göre değişebilir.

Gezer köprülü vinç ile kule vincin aynı kontrol yöntemiyle değerlendirilmesi doğru değildir.


Forklift Periyodik Kontrolü

Forkliftlerde kaldırma sistemi ve aracın hareket güvenliği birlikte değerlendirilir.

Kontrol kapsamında;

  • Çatallar
  • Direk
  • Zincir
  • Hidrolik sistem
  • Fren
  • Direksiyon
  • Tekerlekler
  • İkaz sistemi
  • Emniyet donanımları
  • Kaldırma mekanizması

gibi unsurlar incelenebilir.

Forkliftin kapasite bilgileri ile ekipmanın gerçek kullanım şartlarının da dikkate alınması önemlidir.


Platform Periyodik Kontrolü

Personel yükseltici platformlarda çalışanların yüksekte güvenli şekilde çalışabilmesi için mekanik ve güvenlik sistemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Platformun türüne göre;

  • Hidrolik sistem
  • Kaldırma mekanizması
  • Platform zemini
  • Korkuluklar
  • Acil durdurma
  • Kumanda sistemi
  • Limit sistemleri
  • Tekerlekler
  • Emniyet tertibatları

kontrol edilebilir.

Özellikle güvenlik sistemlerinin devre dışı bırakılmış olması ciddi bir uygunsuzluk oluşturabileceğinden kontrol sırasında bu sistemlerin işlevleri dikkatle değerlendirilmelidir.


Kompresör ve Hava Tankı Kontrolü

Kompresör sistemlerinde yalnızca kompresörün kendisi değil, sisteme bağlı basınçlı ekipmanlar da dikkate alınmalıdır.

Özellikle hava tanklarında;

  • Tank gövdesi
  • Basınç göstergesi
  • Emniyet ventili
  • Bağlantılar
  • Boru tesisatı
  • Korozyon
  • Deformasyon
  • Etiket ve teknik bilgiler

incelenebilir.

Basınçlı ekipmanların kontrol yöntemleri ekipmanın teknik özellikleri ve ilgili mevzuata göre belirlenmelidir.


Buhar Kazanı ve Basınçlı Kazan Kontrolleri

Buhar kazanları yüksek sıcaklık ve basınç altında çalışan ekipmanlardır.

Bu nedenle kontrol süreçleri özel teknik kriterler gerektirir.

Kazanlarda ekipmanın yapısına göre;

  • Kazan gövdesi
  • Basınç göstergeleri
  • Emniyet donanımları
  • Bağlantılar
  • Vanalar
  • Boru tesisatı
  • Korozyon
  • Deformasyon
  • Seviye kontrol sistemleri

değerlendirilebilir.

Kontrolün kapsamı kazan tipine, kapasitesine, çalışma basıncına ve ilgili mevzuata göre belirlenmelidir.


İş Makinelerinde Periyodik Kontrol

İş makinelerinde kontrol kapsamı makinenin türüne göre farklılaşır.

Ekskavatör, yükleyici ve kazıcı-yükleyici gibi makinelerde;

  • Fren
  • Direksiyon
  • Hidrolik sistem
  • Hareketli parçalar
  • İkaz sistemleri
  • Emniyet tertibatları
  • Lastikler veya palet sistemi
  • Genel fiziksel durum

gibi unsurlar değerlendirilebilir.

Makinenin üretici bilgileri ve çalışma şartları kontrol sürecinde dikkate alınmalıdır.


Tahribatsız Muayene Ne Zaman Kullanılır?

Bazı ekipmanlarda yüzeysel görsel inceleme yeterli olmayabilir.

Özellikle kaynaklı birleşimlerde veya kritik metal parçalarda daha ayrıntılı inceleme gerekebilir.

Bu durumda ekipmanın niteliğine göre;

  • VT – Görsel Muayene
  • UT – Ultrasonik Muayene
  • MT – Manyetik Parçacık Muayenesi
  • PT – Sıvı Penetrant Muayenesi

gibi tahribatsız muayene yöntemlerinden yararlanılabilir.

Burada önemli olan, NDT yönteminin ekipmana uygun şekilde seçilmesidir.

Tahribatsız muayene, ekipmana zarar vermeden belirli süreksizliklerin veya kusurların araştırılmasına olanak sağlar.

Güncel mevzuat kapsamında iş ekipmanına yapılacak tahribatsız muayenelerde TS EN ISO 9712 standardına uygun personel belgelendirme şartları ayrıca dikkate alınmalıdır.


Periyodik Kontrolde Ölçüm Cihazlarının Önemi

Ölçüm yapılan bir periyodik kontrolde kullanılan cihazların teknik uygunluğu önemlidir.

Örneğin elektrik tesisatında kullanılan bir topraklama ölçüm cihazı ile termal kameranın kullanım amacı aynı değildir.

Kontrolün niteliğine göre;

  • Topraklama ölçüm cihazı
  • İzolasyon test cihazı
  • Kaçak akım test cihazı
  • Multimetre
  • Pens ampermetre
  • Faz sırası cihazı
  • Termal kamera
  • Basınç ölçüm cihazları

kullanılabilir.

Ölçüm cihazlarının teknik özellikleri, ölçüm aralıkları ve gerekli durumlarda kalibrasyon bilgileri kontrolün izlenebilirliği açısından önemlidir.


Periyodik Kontrol Raporu Nasıl Hazırlanır?

Saha kontrolü tamamlandıktan sonra elde edilen bilgiler teknik rapora aktarılır.

Raporun içeriği ekipmanın türüne göre değişmekle birlikte genel olarak;

  • İşletme bilgileri
  • Ekipman bilgileri
  • Marka
  • Model
  • Seri numarası
  • Teknik özellikler
  • Kontrol tarihi
  • Kontrol yöntemi
  • Ölçüm sonuçları
  • Test sonuçları
  • Kullanılan cihaz bilgileri
  • Kalibrasyon bilgileri
  • Tespit edilen uygunsuzluklar
  • Değerlendirme
  • Sonuç
  • Yetkili kişinin bilgileri
  • EKİPNET kayıt numarası

gibi bilgileri içerebilir.

Rapor, yapılan kontrolün teknik olarak izlenebilir olmasını sağlamalıdır.


Periyodik Kontrolde Uygunsuzluk Çıkarsa Ne Olur?

Periyodik kontrol sonucunda ekipmanda teknik uygunsuzluk bulunabilir.

Bu durumda uygunsuzluğun niteliği ve ilgili kontrol kriterlerindeki karşılığı değerlendirilmelidir.

Güncel düzenlemelerde kusurların değerlendirilmesine ilişkin hafif kusur ve ağır kusur ayrımı bulunmaktadır.

Ağır kusur bulunan ekipmanların kusurlar giderilmeden çalıştırılması mümkün değildir.

Hafif kusurların ise mevzuatta belirtilen süre içerisinde giderilmesi gerekir.

Bu nedenle işletmenin raporu aldıktan sonra yalnızca dosyalama yapması yeterli değildir.

Raporun ardından düzeltici faaliyet süreci başlatılmalıdır.


Periyodik Kontrol Sonrası Takip Süreci

İyi bir kontrol sistemi şu şekilde ilerleyebilir:

Kontrol → Rapor → Uygunsuzluk → Bakım/Onarım → Düzeltme → Gerekirse Yeniden Kontrol → Kayıt

Bu sistem işletmenin teknik risklerinin daha düzenli şekilde yönetilmesine yardımcı olur.

Özellikle çok sayıda ekipmana sahip fabrikalarda her ekipmanın kontrol tarihi, raporu ve varsa uygunsuzluklarının ayrı ayrı takip edilmesi önemlidir.


Periyodik Kontrol Sadece Denetim İçin mi Yapılır?

Hayır.

Periyodik kontrolün en önemli faydalarından biri işletmenin kendi teknik yönetim sistemine veri sağlamasıdır.

Bir işletme yıllar boyunca yapılan kontrollerden elde edilen sonuçları karşılaştırdığında;

  • Korozyonun ilerlemesini,
  • Ekipman aşınmasını,
  • Elektrik bağlantılarındaki tekrar eden sorunları,
  • Topraklama değerlerindeki değişimleri,
  • Mekanik sistemlerdeki tekrarlayan uygunsuzlukları

daha kolay takip edebilir.

Bu nedenle periyodik kontrol raporları işletmenin teknik geçmişinin bir parçası olarak değerlendirilmelidir.


Profesyonel Periyodik Kontrol Sürecinin Temel Aşamaları

Bir periyodik kontrol hizmetini özetlemek gerekirse süreç şu şekilde düşünülebilir:

1. Ekipmanların belirlenmesi

İşletmede hangi ekipmanların bulunduğu tespit edilir.

2. Teknik bilgilerinin toplanması

Marka, model, seri numarası ve teknik özellikler incelenir.

3. Mevzuat ve kriterlerin belirlenmesi

Ekipmana uygulanacak kontrol yöntemi belirlenir.

4. Saha incelemesi

Görsel ve fonksiyonel kontroller gerçekleştirilir.

5. Ölçüm ve test

Gerekli ekipmanlarda uygun ölçüm ve deneyler gerçekleştirilir.

6. Teknik değerlendirme

Sonuçlar ilgili kriterlerle karşılaştırılır.

7. Raporlama

Kontrol sonuçları teknik rapora aktarılır.

8. Uygunsuzlukların takibi

Gerekli bakım ve düzeltici faaliyetler işletme tarafından gerçekleştirilir.

9. Yeniden değerlendirme

Gerekli durumlarda düzeltme sonrası tekrar kontrol yapılabilir.

Bu yapı, periyodik kontrolün yalnızca “kontrol yapıldı” şeklinde değerlendirilmesinden daha kapsamlı bir teknik yönetim yaklaşımıdır.

Periyodik Kontrol Rehberi 2026: Mevzuat, Ekipman Grupları, Raporlama ve İşletme Yönetimi


İşletmeler İçin Periyodik Kontrol Yönetimi, Risk Takibi ve Uygulama Rehberi

Periyodik kontrol sürecinin yalnızca kontrol tarihinden ibaret olmadığı önceki bölümlerde açıklandı. İşletmeler açısından asıl önemli olan, kontrol sonucunda elde edilen teknik bilgilerin nasıl kullanılacağıdır.

Bir ekipmanın kontrol edilmesi, raporun hazırlanması ve dosyaya kaldırılması tek başına güvenli çalışma sisteminin oluşturulduğu anlamına gelmez. Etkili bir sistemde kontrol sonuçları bakım faaliyetleriyle, risk değerlendirmesiyle, ekipman envanteriyle ve iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle profesyonel bir periyodik kontrol yönetimi, üç temel soruya cevap verebilmelidir:

  1. İşletmede hangi ekipmanlar bulunmaktadır?
  2. Bu ekipmanların teknik açıdan mevcut durumu nedir?
  3. Tespit edilen uygunsuzluklar giderildi mi?

İşletmeler Öncelikle Periyodik Kontrol Envanteri Oluşturmalı

Çok sayıda makinenin bulunduğu işletmelerde en önemli konulardan biri ekipmanların eksiksiz şekilde belirlenmesidir.

Envanter oluşturulurken yalnızca makinenin adı yazılmamalıdır.

Mümkün olduğunca;

  • Ekipman adı
  • Marka
  • Model
  • Seri numarası
  • Kapasite
  • Üretim yılı
  • Bulunduğu bölüm
  • Kullanım amacı
  • Son kontrol tarihi
  • Sonuç
  • Bir sonraki kontrol tarihi
  • Rapor numarası
  • Bakım durumu

gibi bilgiler takip edilmelidir.

Bu yapı sayesinde işletme, hangi ekipmanın ne zaman kontrol edilmesi gerektiğini daha kolay görebilir.


Ekipman Envanteri ile Periyodik Kontrol Takvimi Aynı Şey Değildir

Ekipman envanteri işletmedeki varlıkları gösterir.

Periyodik kontrol takvimi ise bu ekipmanlardan hangilerinin ne zaman kontrol edilmesi gerektiğini gösterir.

Örneğin işletmede 50 adet makine bulunabilir ancak bunların tamamı aynı periyodik kontrol kapsamına girmeyebilir.

Bu nedenle önce ekipman envanteri oluşturulmalı, ardından her ekipman için mevzuat ve teknik kriterler değerlendirilmelidir.


Periyodik Kontrol Takvimi Nasıl Hazırlanır?

Pratik bir takip sistemi şu şekilde oluşturulabilir:

Aşama 1 – Ekipmanların listelenmesi

İşletmedeki tüm makineler ve tesisatlar belirlenir.

Aşama 2 – Ekipmanların sınıflandırılması

Kaldırma ekipmanları, basınçlı ekipmanlar, elektrik tesisatları, iş makineleri gibi gruplara ayrılır.

Aşama 3 – Kontrol kriterinin belirlenmesi

Her ekipman için uygulanacak mevzuat ve teknik kriterler belirlenir.

Aşama 4 – Kontrol tarihinin oluşturulması

Mevzuat ve ilgili kriterler doğrultusunda kontrol tarihi planlanır.

Aşama 5 – Raporların arşivlenmesi

Kontrol sonuçları ekipmanla ilişkilendirilir.

Aşama 6 – Uygunsuzlukların takibi

Eksiklikler sorumlu birimlere aktarılır.

Aşama 7 – Düzeltme sonrası kontrol

Gerekli durumlarda ekipman yeniden değerlendirilir.


Periyodik Kontrol ile Risk Değerlendirmesi Arasındaki İlişki

Periyodik kontrol ve risk değerlendirmesi birbirinden farklı süreçlerdir ancak birbirlerini destekler.

Risk değerlendirmesi işyerindeki tehlikeleri ve riskleri sistematik olarak ele alırken, periyodik kontrol belirli iş ekipmanlarının teknik durumunun değerlendirilmesine yardımcı olur.

Örneğin risk değerlendirmesinde;

“Yüksekte çalışma sırasında platform kaynaklı risk”

belirlenmiş olabilir.

Platformun periyodik kontrolünde ise;

  • Acil durdurma sisteminin çalışmadığı,
  • Korkulukta deformasyon olduğu,
  • Hidrolik sistemde kaçak bulunduğu

tespit edilebilir.

Bu iki bilgi birlikte değerlendirildiğinde işletmenin risk yönetimi daha güçlü hale gelir.


Periyodik Kontrol Sonuçları Risk Değerlendirmesine Aktarılmalı mı?

Tespit edilen uygunsuzlukların niteliğine göre risk değerlendirmesiyle ilişkilendirilmesi gerekebilir.

Özellikle çalışanların güvenliğini doğrudan etkileyen önemli teknik bulgular işletmenin iş sağlığı ve güvenliği sistemi içerisinde ayrıca ele alınmalıdır.

Bu yaklaşım periyodik kontrolü bağımsız bir işlem olmaktan çıkarıp daha geniş bir güvenlik yönetiminin parçası haline getirir.


Bakım Departmanı ile Periyodik Kontrol Süreci Nasıl Birlikte Çalışmalı?

İşletmelerde bakım departmanı ile periyodik kontrolü gerçekleştiren kişi arasında teknik iletişim bulunması oldukça faydalıdır.

Periyodik kontrol sırasında tespit edilen bir uygunsuzluk;

Bakım → Onarım → Kontrol → Kayıt

zinciri içerisinde takip edilebilir.

Örneğin bir elektrik panosunda bağlantı noktasında aşırı ısınma tespit edilirse;

  1. Bulguyu bakım ekibi öğrenir.
  2. Gerekli bağlantı ve ekipman kontrolü yapılır.
  3. Sorunun nedeni belirlenir.
  4. Gerekli onarım gerçekleştirilir.
  5. Gerekli görülürse yeniden değerlendirme yapılır.
  6. Yapılan işlem kayıt altına alınır.

Bu sistem, aynı problemin tekrar ortaya çıkması halinde geçmiş kayıtların incelenmesini de kolaylaştırır.


Periyodik Kontrol Raporları Dijital Olarak Arşivlenebilir

Modern işletmelerde teknik raporların yalnızca klasörlerde saklanması yerine dijital olarak arşivlenmesi büyük kolaylık sağlayabilir.

Her ekipman için ayrı bir dijital kayıt oluşturulabilir.

Örneğin:

Forklift – FL-005

  • Teknik bilgiler
  • 2025 kontrol raporu
  • 2026 kontrol raporu
  • Bakım kayıtları
  • Arıza kayıtları
  • Fotoğraflar
  • Test sonuçları
  • Düzeltici faaliyetler

aynı ekipman kaydı altında tutulabilir.

Bu yöntem ekipmanın teknik geçmişinin izlenmesini kolaylaştırır.


Seri Numarası Bulunmayan Ekipmanlarda Ne Yapılmalı?

Bazı eski makinelerde okunabilir seri numarası bulunmayabilir.

Bu durumda ekipmanın kimliğinin doğru şekilde belirlenmesi önemlidir.

İşletmenin;

  • Marka
  • Model
  • Kapasite
  • Üretim bilgisi
  • Bulunduğu bölüm
  • Ayırt edici fiziksel özellikler

gibi bilgileri kayıt altına alması gerekebilir.

Gerekli durumlarda ekipmana işletme tarafından bir envanter kodu verilmesi de takip açısından yararlı olabilir.

Ancak envanter kodu, üretici seri numarasının yerine otomatik olarak geçmez.


Etiketi Bulunmayan Ekipmanlar

Ekipmanın kapasitesini veya teknik özelliklerini gösteren etiketlerin bulunması özellikle kaldırma ve basınçlı ekipmanlarda önem taşıyabilir.

Etiketin bulunmaması halinde ekipmanın;

  • Kapasitesi
  • Çalışma basıncı
  • Üretici bilgileri
  • Modeli
  • Seri numarası

gibi kritik bilgilerinin doğrulanması zorlaşabilir.

Bu nedenle işletmeler ekipman etiketlerinin okunabilir ve ekipmanla ilişkilendirilebilir durumda olmasına dikkat etmelidir.


Kaldırma Ekipmanlarında Kapasite Bilgisinin Önemi

Vinç, forklift ve platform gibi kaldırma ekipmanlarında kapasite bilgileri güvenli kullanım açısından kritik olabilir.

Ekipmanın kapasitesi;

  • Üretici bilgileri
  • Teknik doküman
  • Ekipman tasarımı
  • İlgili standart
  • Kullanım koşulları

üzerinden değerlendirilmelidir.

Operatörün ekipmanı kapasitesinin üzerinde kullanması ciddi riskler oluşturabilir.

Bu nedenle periyodik kontrol yalnızca mekanik parçaların incelenmesi olarak düşünülmemelidir.

Ekipmanın tasarlandığı çalışma sınırlarının doğru anlaşılması da önemlidir.


Basınçlı Ekipmanlarda Teknik Takip

Basınçlı ekipmanlarda kontrol sürecinin önemi daha da artmaktadır.

Kompresörler, hava tankları, kazanlar ve diğer basınçlı ekipmanlarda;

  • Çalışma basıncı
  • Tasarım özellikleri
  • Emniyet donanımları
  • Basınç göstergeleri
  • Korozyon
  • Et kalınlığı
  • Bağlantılar

gibi unsurlar ekipmanın yapısına göre değerlendirilir.

Basınçlı ekipmanların kontrolünde ilgili mevzuat ve standartların birlikte değerlendirilmesi gerekir.


Elektrik Tesisatlarında Kontrol Sonuçlarının Takibi

Elektrik tesisatlarında periyodik kontrol sonrasında ortaya çıkan sonuçlar da uzun vadeli olarak takip edilebilir.

Örneğin işletmenin topraklama ölçümleri yıllar boyunca kayıt altına alındığında sistemdeki değişimler izlenebilir.

Benzer şekilde termal kamera incelemelerinde;

  • Aynı pano
  • Aynı bağlantı noktası
  • Benzer yük koşulları

üzerinden zaman içerisindeki değişimler değerlendirilebilir.

Bu yaklaşım kestirimci bakım uygulamalarını da destekleyebilir.


Termal Kamera Verileri Bakım Yönetiminde Nasıl Kullanılabilir?

Termal kamera incelemesinde yalnızca yüksek sıcaklık görülen noktaların raporlanması yerine, mümkün olduğunda ölçüm şartlarının da kayıt altına alınması önemlidir.

Örneğin;

  • Pano adı
  • Bölüm
  • Yük durumu
  • Ölçüm tarihi
  • Ortam koşulları
  • Ölçülen sıcaklık
  • Referans alınan bağlantı
  • Görsel kayıt

gibi bilgiler gelecekte yapılacak karşılaştırmalara yardımcı olabilir.

Bu şekilde termal kamera kontrolü yalnızca anlık bir fotoğraf olmaktan çıkar ve teknik geçmiş oluşturur.


Topraklama Ölçümlerinde Tek Bir Değere Odaklanmak Doğru mudur?

Hayır.

Topraklama sisteminin değerlendirilmesinde ölçüm sonucu önemli olmakla birlikte sistemin tamamı dikkate alınmalıdır.

Bunlar;

  • Topraklama düzeni
  • Elektrot yapısı
  • İletkenler
  • Bağlantılar
  • Eşpotansiyel sistem
  • Koruma düzenleri
  • Tesisin elektriksel yapısı

ile birlikte değerlendirilmelidir.

Ayrıca ölçüm yönteminin mevcut topraklama sistemine uygun olması gerekir.


Periyodik Kontrol Sonuçları Nasıl Değerlendirilmeli?

Bir raporun sonunda “uygun” veya “uygun değil” ifadesi bulunabilir.

Ancak işletme açısından asıl önemli olan, bu sonucun hangi teknik değerlendirmeye dayandığını anlamaktır.

Özellikle uygunsuzluk varsa;

  • Nerede?
  • Hangi ekipmanda?
  • Hangi parçayla ilgili?
  • Güvenliği nasıl etkiliyor?
  • Hangi işlem gerekiyor?
  • Ne zaman giderilmeli?
  • Yeniden kontrol gerekli mi?

sorularının cevapları mümkün olduğunca açık olmalıdır.


Periyodik Kontrol Sonrasında Düzeltici Faaliyet Sistemi

Profesyonel işletmeler için önerilebilecek basit bir takip modeli:

UygunsuzlukSorumlu BirimYapılacak İşlemTerminDurum
Pano bağlantısında ısınmaBakımBağlantı kontrolüBelirlenen tarihAçık
Kanca deformasyonuBakımParça değerlendirmesiBelirlenen tarihAçık
Topraklama bağlantısı problemiElektrikBağlantı yenilemeBelirlenen tarihAçık

Bu sistem sayesinde periyodik kontrol raporu doğrudan işletmenin bakım yönetimine bağlanabilir.


Periyodik Kontrol Denetimlere Hazırlık Sağlar mı?

Düzenli ve mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilen periyodik kontroller, işletmenin resmi denetimlerde teknik kayıtlarını daha düzenli şekilde sunmasına yardımcı olabilir.

Denetim sırasında işletmeden ekipmanlara ilişkin;

  • Periyodik kontrol raporları
  • Bakım kayıtları
  • Teknik belgeler
  • Uygunsuzlukların giderildiğine ilişkin kayıtlar

gibi dokümanlar istenebilecek durumlar olabilir.

Ancak burada önemli olan nokta, denetim için belge üretmek değil, işletmede gerçek anlamda çalışan bir kontrol ve takip sistemi oluşturmaktır.


Periyodik Kontrol Hizmeti Alırken İşletme Ne Sormalı?

Hizmet almadan önce işletmeler aşağıdaki soruların cevaplarını netleştirebilir:

1. Hangi ekipmanlar kontrol edilecek?

Listenin yazılı olarak oluşturulması faydalıdır.

2. Kontrolü kim yapacak?

Yetkinlik ve ilgili ekipman grubuna uygunluk sorgulanmalıdır.

3. EKİPNET kaydı var mı?

Gerekli yetkilendirme ve kayıtlar kontrol edilmelidir.

4. İSG-KATİP süreci nasıl yürütülecek?

Güncel mevzuat kapsamında gerekli sözleşme süreçleri değerlendirilmelidir.

5. Hangi ölçümler yapılacak?

Özellikle elektrik tesisatı ve benzeri teknik kontrollerde ölçüm kapsamı önceden belirlenmelidir.

6. Hangi standartlar dikkate alınacak?

Ekipmanın ilgili standartları belirlenmelidir.

7. Rapor nasıl hazırlanacak?

Raporun ekipmana özgü ve izlenebilir olması önemlidir.

8. Uygunsuzluk çıkarsa ne olacak?

Düzeltici faaliyet ve gerekiyorsa yeniden kontrol süreci açıklanmalıdır.


İşletmeler İçin Periyodik Kontrol Kontrol Listesi

Kontrol öncesinde:

☐ Ekipman listesi hazırlandı mı?
☐ Marka/model bilgileri mevcut mu?
☐ Seri numaraları kontrol edildi mi?
☐ Önceki raporlar hazır mı?
☐ Bakım kayıtları mevcut mu?
☐ Teknik dokümanlar mevcut mu?
☐ Elektrik projeleri mevcut mu?
☐ Ekipmanlar kontrol için erişilebilir durumda mı?

Kontrol sonrasında:

☐ Raporlar teslim alındı mı?
☐ Ölçüm sonuçları incelendi mi?
☐ Uygunsuzluklar belirlendi mi?
☐ Sorumlu kişiler atandı mı?
☐ Bakım/onarım işlemleri yapıldı mı?
☐ Gerekli yeniden kontroller tamamlandı mı?
☐ Sonuçlar dijital arşive aktarıldı mı?
☐ Sonraki kontrol tarihleri takvime işlendi mi?


Periyodik Kontrol ile Önleyici Bakım Arasındaki Bağ

Periyodik kontrol sonuçları işletmenin önleyici bakım planını geliştirmek için kullanılabilir.

Örneğin;

aynı ekipmanda sürekli olarak belirli bir bağlantı problemi ortaya çıkıyorsa yalnızca arızayı gidermek yerine problemin nedeninin araştırılması gerekebilir.

Bu yaklaşım;

Arıza sonrası müdahale → Önleyici bakım → Kestirimci bakım

şeklinde gelişen daha sistematik bir bakım anlayışını destekler.


Periyodik Kontrol İşletmeye Maliyet mi Kazandırır?

İlk bakışta periyodik kontrol bir hizmet maliyeti gibi görülebilir.

Ancak teknik uygunsuzlukların erken tespit edilmesi;

  • Plansız duruşların azaltılması,
  • Büyük arızaların önlenmesi,
  • Parça hasarlarının azaltılması,
  • Üretim kayıplarının azaltılması,
  • Bakım planlamasının iyileştirilmesi

gibi sonuçlar doğurabilir.

Özellikle üretim tesislerinde küçük bir teknik problemin zamanında fark edilmesi, daha büyük bir ekipman arızasının veya uzun süreli üretim duruşunun önüne geçebilir.

Bu nedenle periyodik kontrolü yalnızca “rapor maliyeti” üzerinden değerlendirmek yerine, ekipmanın yaşam döngüsü ve işletme riski açısından değerlendirmek daha doğru olabilir.


Periyodik Kontrol Hizmetinde Yerel Çalışmanın Avantajı

İşletmenin bulunduğu bölgeyi ve faaliyet alanını bilen teknik ekiplerle çalışılması bazı operasyonel avantajlar sağlayabilir.

Özellikle Aydın ve çevresinde;

  • Organize sanayi bölgeleri
  • Fabrikalar
  • Oteller
  • Depolar
  • Üretim tesisleri
  • Tarım işletmeleri
  • Lojistik merkezleri
  • Ticari işletmeler

farklı türlerde iş ekipmanlarına sahip olabilir.

Bu nedenle hizmet planlanırken işletmenin faaliyet alanının dikkate alınması önemlidir.


Aydın'da Periyodik Kontrol Hizmeti Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Aydın'da faaliyet gösteren işletmeler periyodik kontrol hizmeti alırken yalnızca hizmet sağlayıcının fiyatına bakmamalıdır.

Özellikle;

  • Yetkin personel
  • EKİPNET kaydı
  • İSG-KATİP süreci
  • Ekipmana uygun kontrol yöntemi
  • Ölçüm cihazları
  • Kalibrasyon kayıtları
  • Teknik raporlama
  • Uygunsuzluk takibi

birlikte değerlendirilmelidir.

İşletmenin ekipman sayısı fazla ise hizmet öncesinde ekipman envanterinin çıkarılması da sürecin daha sağlıklı ilerlemesine yardımcı olabilir.


Periyodik Kontrol Hakkında Önemli Bir Ayrım

Periyodik kontrol raporu ile uygunluk belgesi, bakım belgesi veya üretici belgesi aynı şey değildir.

Her belgenin hukuki ve teknik amacı farklı olabilir.

Bu nedenle işletmeler hizmet alırken hangi dokümanın düzenleneceğini açıkça öğrenmelidir.


Periyodik Kontrol Raporu Kaybolursa Ne Yapılmalı?

Raporların dijital olarak arşivlenmesi bu nedenle önemlidir.

Rapor kaybolduğunda;

  • Hizmeti gerçekleştiren firmayla,
  • Yetkili kişiyle,
  • İşletmenin kendi arşiviyle

iletişim kurulabilir.

Ancak en güvenli yöntem, raporların işletme tarafından düzenli şekilde dijital ve fiziksel olarak arşivlenmesidir.


4. Bölüm Sonucu

Periyodik kontrolün işletmeler açısından gerçek faydası, kontrolün yapılmasından çok kontrol sonuçlarının yönetilmesiyle ortaya çıkar.

Ekipmanın belirlenmesi, uygun kontrol kriterlerinin seçilmesi, yetkili kişi tarafından incelenmesi, ölçüm ve testlerin gerçekleştirilmesi, raporun hazırlanması ve uygunsuzlukların giderilmesi birbirinden kopuk işlemler değildir.

Doğru sistem:

Ekipman Envanteri → Mevzuat/Kriter → Periyodik Kontrol → Ölçüm/Test → Rapor → Uygunsuzluk → Bakım/Onarım → Takip → Yeniden Değerlendirme

şeklinde ilerlemelidir.

Periyodik Kontrol Süreleri, Raporlama, İşletme Sorumlulukları ve 2026 Uygulama Rehberi



Kontrol Periyotları, EKİPNET, İSG-KATİP, Uygunsuzluklar ve Sık Sorulan Sorular

Periyodik kontrol sürecinin doğru uygulanabilmesi için yalnızca ekipmanın sahada incelenmesi yeterli değildir. Kontrolün hangi aralıklarla yapılacağı, kim tarafından gerçekleştirileceği, hangi kayıtların oluşturulacağı, raporun nasıl düzenleneceği ve tespit edilen uygunsuzlukların nasıl takip edileceği de sürecin önemli parçalarıdır.

Özellikle 2025 yılında yapılan mevzuat değişiklikleri sonrasında periyodik kontrol uygulamalarında yetkilendirme, EKİPNET ve İSG-KATİP süreçleri daha fazla önem kazanmıştır.

Bu nedenle 2026 yılında işletmelerin eski uygulamalara göre değil, güncel mevzuat ve güncel teknik kriterlere göre hareket etmesi gerekir.


Periyodik Kontrol Ne Sıklıkla Yapılır?

Periyodik kontrol aralığı bütün iş ekipmanları için aynı değildir.

Bu konu internette en fazla yanlış veya eksik aktarılan konulardan biridir.

“Bütün makineler yılda bir kontrol edilir” şeklinde genel bir yaklaşım doğru değildir.

Kontrol periyodu belirlenirken;

  • Ekipmanın türü
  • İlgili mevzuat
  • İlgili standart
  • Üretici kriterleri
  • Kullanım şartları
  • Çalışma yoğunluğu
  • Çevresel koşullar
  • Ekipmanın teknik özellikleri

dikkate alınmalıdır.

Bazı ekipmanlarda yönetmelikte özel periyotlar bulunurken bazı durumlarda standartlar ve üretici kriterleri de değerlendirmeye dahil edilir.

Bu nedenle işletmelerin yalnızca önceki rapordaki tarihi kopyalayarak yeni kontrol tarihi belirlemesi yerine ekipmana özgü kontrol periyodunu doğrulaması daha doğru bir yaklaşımdır.


Yıllık Periyodik Kontrol Her Ekipman İçin Zorunlu mudur?

Bu sorunun cevabı ekipmana göre değişir.

Mevzuatta bazı ekipman grupları için belirli kontrol aralıkları öngörülürken bazı ekipmanlarda farklı şartlar bulunabilir.

Bu nedenle;

“Periyodik kontrol yılda bir yapılır.”

ifadesini bütün iş ekipmanları için genel kural olarak kullanmak doğru değildir.

Doğru yaklaşım:

Ekipmanı tanımla → ilgili mevzuatı belirle → ilgili standardı incele → üretici kriterlerini değerlendir → uygun kontrol periyodunu belirle.

Bu yaklaşım hem işletmenin mevzuat uyumunu hem de teknik takip sistemini güçlendirir.


Kontrol Periyodu Nasıl Belirlenir?

Örneğin işletmede bir kaldırma ekipmanı bulunduğunu düşünelim.

Kontrol planı hazırlanırken önce ekipmanın türü belirlenir.

Ardından;

  1. Yönetmelikteki ilgili hüküm,
  2. Ekipman grubuna ilişkin kontrol kriterleri,
  3. İlgili standartlar,
  4. Üretici tarafından belirtilen teknik şartlar,
  5. Ekipmanın kullanım koşulları

birlikte değerlendirilir.

Böylece kontrol tarihi teknik ve mevzuatsal dayanağa sahip olur.

Bu yöntem, bütün ekipmanları tek bir takvim üzerinden değerlendirmekten daha sağlıklıdır.


Periyodik Kontrol Tarihlerinin Takibi Neden Önemlidir?

Bir fabrikada 100'den fazla iş ekipmanı bulunabilir.

Bunların hepsinin aynı tarihte kontrol edilmesi gerekmeyebilir.

Örneğin işletmede;

  • 10 forklift
  • 5 vinç
  • 4 kompresör
  • 2 hava tankı
  • 6 elektrik panosu
  • 1 jeneratör
  • 1 trafo

bulunduğunu düşünelim.

Her ekipmanın kontrol kapsamı ve teknik kriterleri farklı olabilir.

Bu nedenle işletmenin bir periyodik kontrol envanteri oluşturması büyük kolaylık sağlar.

Envanterde;

EkipmanMarka/ModelSeri NoSon KontrolSonraki KontrolDurum
ForkliftTeknik bilgiSeri noTarihTarihTakip
VinçTeknik bilgiSeri noTarihTarihTakip
KompresörTeknik bilgiSeri noTarihTarihTakip
Elektrik tesisatıTesis bilgisi—TarihTarihTakip

gibi bilgiler tutulabilir.

Bu sistem işletmenin kontrol tarihlerini kaçırmasını önlemeye yardımcı olur.


Periyodik Kontrol İçin İşletme Hangi Belgeleri Hazırlamalı?

Kontrol öncesinde işletmenin elindeki teknik belgeleri kontrolü gerçekleştirecek kişiye sunması faydalı olur.

Ekipmana göre;

  • Önceki periyodik kontrol raporu
  • Bakım kayıtları
  • Kullanım talimatları
  • Üretici dokümanları
  • Teknik dosya
  • Elektrik projeleri
  • Topraklama projeleri
  • Ekipman kapasite bilgileri
  • Test kayıtları
  • Arıza ve onarım kayıtları

gibi belgeler gerekebilir.

Özellikle elektrik tesisatı kontrollerinde mevcut projelerin bulunması, saha ile proje arasındaki farklılıkların değerlendirilmesi açısından önemlidir.


Önceki Periyodik Kontrol Raporu Neden Önemlidir?

Önceki rapor, ekipmanın teknik geçmişi hakkında önemli bilgiler sağlayabilir.

Örneğin önceki kontrolde;

“Elektrik panosunda bağlantı noktalarında ısınma tespit edildi.”

şeklinde bir bulgu bulunuyorsa, sonraki kontrol sırasında bu konunun giderilip giderilmediği değerlendirilebilir.

Benzer şekilde bir kaldırma ekipmanında önceki kontrolde belirli bir aşınma tespit edilmişse, sonraki kontrolde aynı bölgenin durumu yeniden incelenebilir.

Bu nedenle periyodik kontrol raporları birbirinden bağımsız belgeler olarak değil, ekipmanın teknik geçmişinin devam eden kayıtları olarak görülmelidir.


Periyodik Kontrol Raporunda Neler Bulunur?

Raporun içeriği kontrol edilen ekipmana göre değişir.

Ancak genel olarak;

  • İşyerinin unvanı
  • Adresi
  • Ekipmanın tanımı
  • Marka
  • Model
  • Seri numarası
  • Teknik özellikler
  • Kontrol tarihi
  • Kontrol yöntemi
  • Ölçüm sonuçları
  • Test sonuçları
  • Kullanılan ölçüm cihazları
  • Kalibrasyon bilgileri
  • Tespit edilen uygunsuzluklar
  • Teknik değerlendirme
  • Sonuç
  • Yetkili kişinin bilgileri
  • EKİPNET kayıt numarası

gibi bilgiler raporda yer alabilir.

Raporun ekipmana özgü olması önemlidir.


Periyodik Kontrol Raporu Sadece Bir Form Mudur?

Hayır.

İyi hazırlanmış bir periyodik kontrol raporu, yapılan teknik çalışmanın kayıt altına alınmasını sağlar.

Rapor üzerinden işletme;

  • Hangi ekipmanın kontrol edildiğini,
  • Ne zaman kontrol edildiğini,
  • Kim tarafından kontrol edildiğini,
  • Hangi ölçümlerin yapıldığını,
  • Hangi uygunsuzlukların tespit edildiğini,
  • Hangi düzeltici faaliyetlerin gerektiğini

takip edebilmelidir.

Bu nedenle raporun yalnızca “uygun/uygun değil” şeklinde iki kutudan oluşması her ekipman için yeterli olmayabilir.


EKİPNET Kayıt Numarası Neden Önemlidir?

Güncel periyodik kontrol sisteminde EKİPNET, kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin kayıt sürecinin önemli parçalarından biridir.

İşletmeler hizmet alırken kontrolü gerçekleştiren kişinin EKİPNET durumunu ve rapordaki kayıt bilgilerini kontrol etmelidir.

Bu yaklaşım işletmenin;

“Bu kontrolü kim gerçekleştirdi?”

sorusuna daha kolay cevap vermesine yardımcı olur.

EKİPNET bilgisi, özellikle periyodik kontrol hizmetinin izlenebilirliği açısından önemlidir.


İSG-KATİP ve Periyodik Kontrol

Güncel uygulamada İSG-KATİP süreci de periyodik kontrol hizmetlerinde dikkate alınması gereken konular arasındadır.

İşveren ile periyodik kontrolü gerçekleştirecek yetkili kişi arasındaki gerekli sözleşme sürecinin mevzuatta öngörülen şekilde yürütülmesi önemlidir.

Bu nedenle işletmenin hizmet almadan önce yalnızca;

“Rapor verebiliyor musunuz?”

diye sorması yerine;

“Kontrol yetkiniz, EKİPNET kaydınız ve gerekli İSG-KATİP süreciniz uygun şekilde oluşturuluyor mu?”

sorusunu da yöneltmesi daha doğru olur.


Periyodik Kontrolde Uygunsuzluk Nedir?

Uygunsuzluk, ekipmanın ilgili teknik kriterleri veya güvenli çalışma şartlarını karşılamayan bir durumunun tespit edilmesidir.

Uygunsuzluk;

  • Mekanik
  • Elektriksel
  • Hidrolik
  • Pnömatik
  • Yapısal
  • Koruyucu donanımla ilgili
  • Güvenlik tertibatıyla ilgili

olabilir.

Örneğin;

Kırılmış bir koruyucu muhafaza,
hasarlı bir kaldırma elemanı,
uygunsuz elektrik bağlantısı,
çalışmayan bir güvenlik sistemi,
korozyon veya deformasyon,
yetersiz koruma düzeni

gibi durumlar ekipmana göre uygunsuzluk olarak değerlendirilebilir.


Ağır Kusur ve Hafif Kusur Nedir?

Periyodik kontrol sonucunda belirlenen uygunsuzlukların önem derecesi aynı değildir.

Güncel düzenlemelerde uygunsuzlukların niteliğine göre farklı değerlendirmeler yapılmaktadır.

Ağır kusur, ekipmanın güvenli kullanımını ciddi şekilde etkileyen ve giderilmeden kullanılmaması gereken durumları ifade eder.

Hafif kusur ise belirlenen süre içerisinde giderilmesi gereken uygunsuzlukları ifade eder.

Burada önemli olan, kontrolü gerçekleştiren kişinin uygunsuzluğu ilgili teknik kriterlere göre değerlendirmesidir.

Her çizik, pas veya küçük deformasyon otomatik olarak ağır kusur anlamına gelmediği gibi, dışarıdan küçük görünen bir güvenlik tertibatı arızası da önemsiz kabul edilmemelidir.


Ağır Kusurlu Ekipman Kullanılabilir mi?

Ağır kusur tespit edilen ekipmanların güvenli hale getirilmeden kullanılmaması gerekir.

İşletmenin yapması gereken;

  1. Uygunsuzluğu anlamak,
  2. Ekipmanı güvenli şekilde kullanım dışı bırakmak,
  3. Gerekli bakım veya onarımı gerçekleştirmek,
  4. Gerekli durumlarda yeniden kontrol yaptırmak,
  5. Sonuçları kayıt altına almaktır.

Bu yaklaşım iş ekipmanının güvenli şekilde tekrar kullanıma alınmasına yardımcı olur.


Periyodik Kontrol Sonrasında Yeniden Kontrol Yapılır mı?

Bazı durumlarda evet.

Özellikle ciddi bir uygunsuzluğun giderilmesinden sonra ekipmanın yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.

Örneğin;

Bir kaldırma ekipmanında güvenliği etkileyen bir mekanik problem tespit edilmiş olsun.

İşletme gerekli onarımı yaptıktan sonra ekipmanın tekrar güvenli kullanım şartlarını sağlayıp sağlamadığının değerlendirilmesi gerekebilir.

Bu işlem, ilk kontrolün tekrarından ziyade düzeltici faaliyet sonrasındaki teknik doğrulama niteliğinde olabilir.


Periyodik Kontrol Fiyatları Nasıl Belirlenir?

Periyodik kontrol fiyatının tek bir standart rakamı yoktur.

Fiyatı etkileyebilecek unsurlar arasında;

  • Ekipman sayısı
  • Ekipman türü
  • Kontrol kapsamı
  • Ölçüm sayısı
  • Test gereksinimleri
  • İşletmenin konumu
  • Saha büyüklüğü
  • Teknik dokümantasyon
  • Raporlama kapsamı
  • Gerekli uzmanlık
  • İlave NDT ihtiyacı

bulunabilir.

Bu nedenle yalnızca ekipman adedine göre fiyatlandırma yapılması her zaman doğru sonuç vermeyebilir.

Örneğin 20 forkliftin kontrolü ile 20 farklı türde basınçlı ve kaldırma ekipmanının kontrolü aynı teknik çalışma değildir.


Ucuz Periyodik Kontrol ile Kapsamlı Kontrol Arasındaki Fark

Periyodik kontrol hizmetinde işletmenin yalnızca fiyatı karşılaştırması riskli olabilir.

İki teklif arasında;

  • Kontrol kapsamı
  • Yetkili personel
  • Kullanılan cihazlar
  • Ölçüm sayısı
  • Rapor içeriği
  • Saha süresi
  • EKİPNET süreci
  • İSG-KATİP süreci
  • Uygunsuzluk değerlendirmesi

gibi önemli farklar bulunabilir.

Bu nedenle teklif karşılaştırırken:

“Rapor kaç TL?”

yerine:

“Bu fiyat karşılığında hangi teknik hizmetleri alıyorum?”

sorusuna cevap aranmalıdır.


İşletmenin Periyodik Kontroldeki Sorumluluğu Nedir?

Periyodik kontrol hizmetinin gerçekleştirilmesi işletmenin bütün iş sağlığı ve güvenliği sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İşletmenin ayrıca;

  • Ekipmanların uygun kullanılmasını sağlaması,
  • Bakım faaliyetlerini gerçekleştirmesi,
  • Arızalı ekipmanı güvenli hale getirmesi,
  • Çalışanlara gerekli eğitimleri vermesi,
  • Kullanım talimatlarını oluşturması,
  • Kontrol raporlarını saklaması,
  • Tespit edilen uygunsuzlukları gidermesi

gerekir.

Periyodik kontrol, işletmenin genel iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin bir parçasıdır.


İşletmelerin Periyodik Kontrolde Yaptığı Yaygın Hatalar

1. Sadece denetim yaklaşımıyla hareket etmek

Kontrolü yalnızca resmi denetimde gösterilecek belge olarak görmek teknik faydayı azaltır.

2. Eski raporu kopyalamak

Bir önceki rapordaki ekipman bilgilerinin kontrol edilmeden kullanılması kayıt hatalarına yol açabilir.

3. Ekipmanları birbirine karıştırmak

Özellikle seri numarası bulunmayan veya aynı marka-modelden çok sayıda ekipman bulunan işletmelerde izlenebilirlik sorunu oluşabilir.

4. Yetkinliği sorgulamamak

Kontrolü gerçekleştiren kişinin ilgili ekipman için mevzuatta belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı kontrol edilmelidir.

5. Uygunsuzlukları gidermemek

Rapor alındıktan sonra uygunsuzlukların takip edilmemesi kontrol sisteminin en önemli eksikliklerinden biridir.

6. Bakımı kontrol yerine koymak

Bakım yapılmış olması gerekli periyodik kontrolün yerine geçmez.

7. Her ekipmana aynı periyodu uygulamak

Kontrol periyotları ekipman türüne ve ilgili kriterlere göre değerlendirilmelidir.


Periyodik Kontrol Bilgi Kaynağı Nasıl Kullanılmalı?

İşletmelerin periyodik kontrol konusunda yalnızca hizmet alırken değil, hizmet öncesinde de bilgi sahibi olması önemlidir.

Örneğin bir işletme;

“Forklift periyodik kontrolü nedir?”

diye araştırdığında kontrolün kapsamını öğrenebilmeli.

Ardından:

“Forklift periyodik kontrolü kim yapar?”

sorusunun cevabını bulabilmeli.

Daha sonra:

“Forklift kontrol raporunda neler bulunur?”

ve

“Kontrolde uygunsuzluk çıkarsa ne yapılır?”

gibi soruların cevaplarına ulaşabilmelidir.

Bu nedenle kapsamlı bir periyodik kontrol bilgi merkezi, yalnızca tek bir hizmet sayfasından oluşmamalıdır.


Periyodik Kontrol Hakkında Sık Sorulan Sorular

Periyodik kontrol zorunlu mudur?

Mevzuat kapsamında periyodik kontrole tabi iş ekipmanları ve tesisatlar için gerekli kontrollerin gerçekleştirilmesi gerekir. Ancak hangi ekipmanın hangi şartlarda kontrole tabi olduğu ekipmanın niteliğine göre değerlendirilmelidir.

Her iş ekipmanının kontrol süresi aynı mıdır?

Hayır. Kontrol periyodu ekipman türüne, mevzuata, standartlara, üretici kriterlerine ve kullanım şartlarına göre değişebilir.

Periyodik kontrolü kim yapar?

Kontrol, ilgili ekipman grubu için mevzuatta belirtilen mesleki ve teknik şartları taşıyan yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir.

EKİPNET numarası nedir?

Periyodik kontrol yapmaya yetkili kişilerin Bakanlık sistemiyle ilişkili kayıt numarasıdır.

İSG-KATİP periyodik kontrol için gerekli midir?

Güncel mevzuat kapsamında periyodik kontrol hizmetlerinde İSG-KATİP üzerinden yürütülen sözleşme süreci önem taşımaktadır. Uygulanacak prosedür kontrolün niteliğine ve güncel düzenlemelere göre değerlendirilmelidir.

Bakım yapıldıysa periyodik kontrol yapılmasına gerek var mı?

Hayır. Bakım ile periyodik kontrol farklı işlemlerdir.

Periyodik kontrol raporu ne kadar süre geçerlidir?

Raporun geçerliliği kontrol edilen ekipmana ve mevzuatta belirlenen kontrol periyoduna bağlıdır. Bütün raporlar için tek bir genel geçerlilik süresi bulunmaz.

Elektrik tesisatı periyodik kontrolde hangi ölçümler yapılır?

Tesisin yapısına göre topraklama, izolasyon, kaçak akım ve diğer elektriksel kontroller gerçekleştirilebilir. Hangi ölçümlerin yapılacağı tesisin teknik özelliklerine göre belirlenir.

Termal kamera periyodik kontrol yerine geçer mi?

Hayır. Termal kamera belirli elektriksel sorunların tespitinde kullanılan yardımcı bir inceleme yöntemidir. Tek başına kapsamlı periyodik kontrol anlamına gelmez.

Periyodik kontrolde ağır kusur çıkarsa ne olur?

Güvenli kullanımı etkileyen ağır kusurlar giderilmeden ekipman kullanılmamalıdır. Gerekli bakım veya onarım sonrasında ilgili şartlara göre yeniden değerlendirme yapılabilir.

Periyodik kontrol raporları saklanmalı mıdır?

Evet. Kontrol raporları işletmenin teknik ve iş sağlığı güvenliği kayıtları açısından önemlidir ve ilgili mevzuatın öngördüğü şekilde muhafaza edilmelidir.

Periyodik kontrol firması seçerken nelere dikkat edilmeli?

Yetkili kişinin mesleki yeterliliği, EKİPNET kaydı, gerekli sözleşme süreçleri, kullanılan ölçüm cihazları, raporlama kalitesi ve kontrol kapsamı birlikte değerlendirilmelidir.


Periyodik Kontrolü Bir Takvim Değil, Yönetim Sistemi Olarak Görmek

Periyodik kontrolün gerçek faydası yalnızca kontrol tarihinde ortaya çıkmaz.

Asıl değer;

kontrol → tespit → raporlama → düzeltme → takip → yeniden değerlendirme

döngüsünün işletmede sürekli uygulanmasıyla ortaya çıkar.

Bu sistem sayesinde işletme yalnızca geçmişte yaşanan teknik sorunları görmekle kalmaz, ekipmanların zaman içerisindeki durumunu da takip edebilir.

Özellikle çok sayıda makinenin bulunduğu fabrikalarda dijital ekipman envanteri, kontrol takvimi ve rapor arşivi oluşturulması teknik yönetimi kolaylaştırabilir.


Periyodik Kontrolde CNS Elektrik Mühendislik Yaklaşımı

CNS Elektrik Mühendislik açısından periyodik kontrol, yalnızca bir rapor düzenleme işlemi olarak değil, işletmenin teknik risklerinin daha görünür hale getirilmesine yardımcı olan mühendislik hizmeti olarak değerlendirilmelidir.

Kontrol kapsamı işletmenin faaliyet alanına göre belirlenebilir.

Buna göre;

  • Elektrik tesisatları
  • Elektrik panoları
  • Topraklama sistemleri
  • Paratoner ve yıldırımdan korunma tesisatları
  • Termal kamera incelemeleri
  • Vinçler
  • Forkliftler
  • Platformlar
  • Kompresörler
  • Basınçlı kaplar
  • Kazanlar
  • İş makineleri
  • Diğer mevzuat kapsamında bulunan iş ekipmanları

ayrı ayrı değerlendirilebilir.

Buradaki temel amaç, işletmenin sahip olduğu ekipmanların doğru şekilde tanımlanması ve her ekipmanın kendi teknik özelliklerine göre değerlendirilmesidir.


Periyodik Kontrol Neden Önemlidir?

Periyodik kontrol, işletmeler açısından yalnızca mevzuatta belirtilen bir yükümlülük olarak değerlendirilmemelidir.

Doğru uygulandığında;

  • Teknik risklerin belirlenmesine,
  • İş ekipmanlarının güvenli kullanımının desteklenmesine,
  • Uygunsuzlukların erken fark edilmesine,
  • Bakım planlarının oluşturulmasına,
  • Teknik kayıtların düzenlenmesine,
  • İş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının desteklenmesine

katkı sağlayabilir.

Ancak periyodik kontrolün gerçek anlamda faydalı olabilmesi için doğru ekipman tanımlaması, doğru kontrol kriterleri, yetkin personel, uygun ölçüm ve test yöntemleri, mevzuata uygun raporlama ve uygunsuzlukların takibi birlikte ele alınmalıdır.

2026 yılında periyodik kontrol yaptırmak isteyen işletmeler için en doğru yaklaşım, yalnızca “rapor alabilecekleri” bir hizmet aramak yerine, hangi ekipmanların kontrol edilmesi gerektiğini, hangi mevzuatın uygulanacağını, kontrolün kim tarafından gerçekleştirileceğini ve kontrol sonucunda ortaya çıkan teknik bulguların nasıl yönetileceğini bilen bir sistem oluşturmaktır.

Bu nedenle periyodik kontrol, tek seferlik bir işlemden ziyade işletmenin sürekli teknik güvenlik ve ekipman yönetimi sürecinin bir parçası olarak ele alınmalıdır.

Periyodik Kontrol Rehberi 2026: Ekipman Bazlı Kontroller, Mevzuat ve Uygulama Kılavuzu


Ekipman Bazlı Periyodik Kontrol Rehberi ve Kapsamlı SSS

Periyodik kontrol konusunda işletmelerin en çok ihtiyaç duyduğu bilgilerden biri, hangi ekipmanın hangi açıdan değerlendirilmesi gerektiğidir. Çünkü iş ekipmanları birbirinden farklı çalışma prensiplerine, farklı risklere ve farklı teknik özelliklere sahiptir.

Bir forklift ile bir kompresörün, bir vinç ile bir elektrik tesisatının veya bir buhar kazanı ile bir platformun aynı kontrol yöntemiyle değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu nedenle profesyonel periyodik kontrol yaklaşımında önce ekipmanın doğru tanımlanması, ardından ilgili mevzuat ve teknik kriterlerin belirlenmesi gerekir.


Kaldırma ve İletme Ekipmanlarında Periyodik Kontrol

Kaldırma ve iletme ekipmanları, yüklerin kaldırılması, taşınması veya belirli bir noktaya aktarılması amacıyla kullanılan ekipmanları kapsar.

Bu grupta ekipmanın türüne göre;

  • Vinçler
  • Gezer köprülü vinçler
  • Portal vinçler
  • Monoray vinçler
  • Kule vinçler
  • Mobil vinçler
  • Forkliftler
  • Transpaletler
  • Platformlar
  • Caraskallar
  • Krikolar
  • Kaldırma tablaları

gibi ekipmanlar bulunabilir.

Kontrol yöntemi ekipmanın yapısına göre belirlenmelidir.


Vinç Periyodik Kontrolünde Neler İncelenir?

Vinç kontrolünde ekipmanın mekanik, elektriksel ve güvenlik sistemleri birlikte değerlendirilir.

Ekipmanın türüne göre;

  • Kanca
  • Halat
  • Zincir
  • Tambur
  • Fren sistemi
  • Limit şalterleri
  • Kaldırma mekanizması
  • Yürüyüş sistemi
  • Ray sistemi
  • Elektrik panosu
  • Kumanda sistemi
  • Acil durdurma
  • Uyarı sistemleri
  • Taşıyıcı konstrüksiyon

incelenebilir.

Gerekli durumlarda yükle ilişkili testler de ilgili teknik kriterlere göre gerçekleştirilebilir.


Forklift Periyodik Kontrolünde Neler İncelenir?

Forkliftlerde kaldırma sistemi kadar aracın hareket ve fren güvenliği de önemlidir.

Kontrol kapsamında ekipmana göre;

  • Çatallar
  • Direk
  • Zincirler
  • Hidrolik sistem
  • Frenler
  • Direksiyon
  • Tekerlekler
  • İkaz sistemi
  • Aydınlatma
  • Kaldırma sistemi
  • Operatör koruma sistemi
  • Emniyet donanımları

değerlendirilebilir.

Forkliftin kapasite bilgileri ile kullanım şekli de dikkate alınmalıdır.


Platform Periyodik Kontrolü

Personel yükseltici platformlar çalışanların yüksekte çalışma faaliyetlerinde kullanıldığı için güvenlik tertibatlarının çalışır durumda olması önemlidir.

Platformun türüne göre;

  • Korkuluk
  • Platform zemini
  • Hidrolik sistem
  • Kaldırma mekanizması
  • Acil durdurma
  • Limit sistemleri
  • Kumanda
  • Tekerlekler
  • Denge sistemi
  • Güvenlik tertibatları

kontrol edilebilir.


Basınçlı Ekipmanların Periyodik Kontrolü

Basınçlı ekipmanlarda depolanan enerjinin yüksek olması nedeniyle kontrol süreçlerinin ekipmana özgü olarak yürütülmesi gerekir.

Bu grupta;

  • Kompresörler
  • Hava tankları
  • Buhar kazanları
  • Kızgın yağ kazanları
  • Genleşme tankları
  • Hidrofor basınçlı kapları
  • Diğer basınçlı kap ve tesisatlar

bulunabilir.

Kontrol kapsamı ekipmanın tasarım ve çalışma özelliklerine göre değişir.


Kompresör Periyodik Kontrolü

Kompresör sistemlerinde basınçlı hava üretimi ve depolanması birlikte değerlendirilmelidir.

Kompresöre bağlı basınçlı hava tanklarında;

  • Tank gövdesi
  • Korozyon
  • Deformasyon
  • Basınç göstergesi
  • Emniyet ventili
  • Bağlantılar
  • Boru tesisatı

gibi unsurlar incelenebilir.


Buhar Kazanı Periyodik Kontrolü

Buhar kazanları yüksek sıcaklık ve basınç altında çalıştığından teknik kontrol süreçleri özel önem taşır.

Kontrol kapsamında ekipmanın yapısına göre;

  • Kazan gövdesi
  • Basınç göstergeleri
  • Emniyet ventilleri
  • Seviye sistemleri
  • Vanalar
  • Boru bağlantıları
  • Korozyon
  • Deformasyon
  • Kontrol ve güvenlik sistemleri

değerlendirilebilir.


Kızgın Yağ Kazanı Kontrolü

Kızgın yağ sistemlerinde kazan, sirkülasyon sistemi, bağlantılar ve güvenlik donanımları birlikte değerlendirilir.

Özellikle yüksek sıcaklıkta çalışan sistemlerde;

  • Kaçak
  • İzolasyon
  • Boru bağlantıları
  • Pompa sistemi
  • Genleşme sistemi
  • Emniyet elemanları
  • Sıcaklık kontrolü

gibi unsurlar ekipmanın özelliklerine göre incelenebilir.


Elektrik Tesisatı Periyodik Kontrolü

Elektrik tesisatı kontrollerinde yalnızca panoların dış görünüşü değerlendirilmez.

Tesisin yapısına göre;

  • Ana dağıtım panoları
  • Tali panolar
  • Kablolar
  • Koruma cihazları
  • Topraklama sistemi
  • Kaçak akım koruma düzenleri
  • Eşpotansiyel bağlantılar
  • Elektrik bağlantıları

incelenebilir.

Gerekli ölçümler tesisatın özelliklerine göre belirlenir.


Elektrik Panosu Kontrolü

Elektrik panolarında bağlantıların ve koruma elemanlarının durumu önemlidir.

Kontrol sırasında;

  • Bara bağlantıları
  • Sigortalar
  • Şalterler
  • Kontaktörler
  • Röleler
  • Klemensler
  • Kablo bağlantıları
  • Pano gövdesi
  • Koruyucu kapaklar
  • Etiketleme

değerlendirilebilir.

Gerekli durumlarda termal kamera incelemesi de yardımcı yöntem olarak kullanılabilir.


Topraklama Tesisatı Kontrolü

Topraklama tesisatı kontrolünde ölçüm yönteminin tesisat yapısına uygun seçilmesi gerekir.

Kontrol kapsamında;

  • Topraklama iletkenleri
  • Bağlantı noktaları
  • Elektrot sistemi
  • Ana topraklama noktası
  • Eşpotansiyel bağlantılar

incelenebilir.

Ölçüm sonuçları tesisin koruma sistemi ve teknik özellikleriyle birlikte değerlendirilmelidir.


Paratoner Periyodik Kontrolü

Yıldırımdan korunma sistemlerinde;

  • Yakalama ucu
  • İniş iletkenleri
  • Bağlantılar
  • Sabitlemeler
  • Korozyon
  • Topraklama bağlantıları

kontrol edilebilir.

Sistemin ilgili proje ve teknik kriterlerle uyumluluğu da değerlendirilmelidir.


İş Makineleri Periyodik Kontrolü

İş makinelerinde ekipmanın türüne göre;

  • Fren
  • Direksiyon
  • Hidrolik sistem
  • Hareketli parçalar
  • Emniyet tertibatları
  • İkaz sistemleri
  • Operatör bölümü
  • Lastik veya palet sistemi

incelenebilir.

Ekskavatör, yükleyici, kazıcı-yükleyici ve benzeri makinelerin kontrol kapsamları aynı olmayabilir.


Yangın Sistemleri Kontrolü

Yangınla mücadele sistemlerinin periyodik kontrolünde sistemin türü dikkate alınmalıdır.

Kontrol kapsamında;

  • Yangın pompaları
  • Hidrant sistemleri
  • Yangın dolapları
  • Sprinkler sistemleri
  • Yangın tesisatı
  • Alarm sistemleri
  • Acil durum ekipmanları

gibi unsurlar bulunabilir.

Burada önemli olan, “yangın sistemi kontrolü” ifadesinin tek bir ekipmanı ifade etmediğidir. Her sistem kendi teknik yapısına göre değerlendirilmelidir.


Otellerde Periyodik Kontrol

Oteller çok farklı iş ekipmanlarını aynı işletme içerisinde barındırdığı için periyodik kontrol yönetiminin kapsamlı yapılması gerekir.

Bir otelde;

  • Asansörler
  • Jeneratör
  • Elektrik panoları
  • Topraklama tesisatı
  • Paratoner
  • Yangın tesisatı
  • Yangın pompaları
  • Kazanlar
  • Kompresörler
  • Basınçlı ekipmanlar
  • Mutfak ekipmanları
  • Kaldırma ekipmanları
  • İş makineleri

gibi farklı ekipmanlar bulunabilir.

Bu nedenle oteller için tek bir kontrol yerine ekipman bazlı kontrol envanteri oluşturulması daha doğru bir yaklaşımdır.


Fabrikalarda Periyodik Kontrol Yönetimi

Fabrikalarda ekipman sayısı yüksek olduğundan kontrol takvimi daha karmaşık olabilir.

Özellikle;

  • Üretim makineleri
  • Vinçler
  • Forkliftler
  • Kompresörler
  • Basınçlı kaplar
  • Kazanlar
  • Elektrik tesisatı
  • Trafolar
  • Topraklama sistemleri
  • Jeneratörler

birlikte bulunabilir.

Bu nedenle fabrikanın faaliyet alanına göre kapsamlı bir ekipman envanteri oluşturulması önemlidir.


Depo ve Lojistik Tesislerinde Periyodik Kontrol

Depolarda özellikle kaldırma ve taşıma ekipmanları yoğun şekilde kullanılabilir.

Forkliftler, transpaletler, platformlar ve çeşitli kaldırma ekipmanlarının kontrol süreçleri düzenli şekilde takip edilmelidir.

Ayrıca elektrik tesisatı, yangın sistemleri ve diğer tesisatların da kendi mevzuat ve teknik kriterlerine göre değerlendirilmesi gerekir.


Organize Sanayi Bölgelerinde Periyodik Kontrol

Organize sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren işletmeler farklı üretim süreçlerine sahip olabilir.

Metal, tekstil, gıda, plastik, otomotiv, kimya ve diğer sektörlerde kullanılan ekipmanlar birbirinden farklıdır.

Bu nedenle OSB'de faaliyet gösteren bir işletmenin periyodik kontrol planı hazırlanırken sektörel faaliyet alanı mutlaka dikkate alınmalıdır.


Periyodik Kontrol ve Tahribatsız Muayene Arasındaki Fark

Bu iki kavram zaman zaman birbirinin yerine kullanılmaktadır.

Oysa periyodik kontrol ile NDT aynı şey değildir.

Periyodik kontrol, ekipmanın mevzuat ve ilgili teknik kriterler çerçevesinde güvenli çalışma açısından değerlendirilmesini ifade eder.

Tahribatsız muayene ise belirli kusurların veya süreksizliklerin ekipmana zarar vermeden araştırılması için kullanılan muayene yöntemlerini ifade eder.

NDT gerektiğinde periyodik kontrol sürecinin bir parçası olarak kullanılabilir.


VT – Görsel Muayene

VT yönteminde ekipmanın yüzeyleri ve görülebilen bölgeleri incelenir.

Özellikle;

  • Kaynaklar
  • Çatlak belirtileri
  • Deformasyon
  • Korozyon
  • Bağlantılar

değerlendirilebilir.


UT – Ultrasonik Muayene

Ultrasonik muayenede yüksek frekanslı ses dalgalarından yararlanılır.

Ekipmana ve uygulamaya göre;

  • İç süreksizlikler
  • Kaynak kusurları
  • Malzeme hataları
  • Et kalınlığı

araştırılabilir.


MT – Manyetik Parçacık Muayenesi

Ferromanyetik malzemelerde uygulanabilen manyetik parçacık muayenesi özellikle yüzey ve yüzeye yakın süreksizliklerin tespitinde kullanılabilir.

Kaynaklı birleşimler ve kritik metal parçalar uygulama alanları arasında bulunabilir.


PT – Sıvı Penetrant Muayenesi

Sıvı penetrant yöntemi yüzeye açık süreksizliklerin tespitinde kullanılır.

Özellikle uygun yüzeylerde;

  • Çatlaklar
  • Yüzey kusurları
  • Kaynak süreksizlikleri

araştırılabilir.


Et Kalınlığı Ölçümü

Basınçlı ekipmanlarda zamanla korozyon veya aşınma nedeniyle malzeme kalınlığında azalma meydana gelebilir.

Ultrasonik et kalınlığı ölçümü ile belirli noktalardaki mevcut kalınlık değerleri ölçülebilir.

Ancak ölçüm sonuçlarının ekipmanın tasarım özellikleri ve ilgili teknik kriterlerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.


Periyodik Kontrol Raporunu İşletme Nasıl Okumalı?

İşletme raporu teslim aldığında yalnızca son sayfadaki sonucu kontrol etmemelidir.

Özellikle;

Ekipman bilgileri

Doğru ekipmana ait olduğundan emin olunmalıdır.

Ölçüm sonuçları

Yapılması gereken ölçümlerin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği incelenmelidir.

Uygunsuzluklar

Tespit edilen eksikliklerin açık şekilde belirtilip belirtilmediği kontrol edilmelidir.

Sonuç

Kontrol sonucunun teknik bulgularla uyumlu olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Yetkilendirme

Kontrolü gerçekleştiren kişinin gerekli yetkinlik ve kayıtlarının bulunup bulunmadığı doğrulanmalıdır.


Periyodik Kontrol Hizmetinde Kalibrasyon Neden Önemlidir?

Ölçüm cihazlarının doğru sonuç verebilmesi için cihazın teknik durumunun uygun olması gerekir.

Özellikle;

  • Elektriksel ölçüm cihazları
  • Basınç ölçüm cihazları
  • Termal kameralar
  • Kuvvet/yük ölçüm sistemleri

gibi cihazlarda ölçüm güvenilirliği önem taşır.

Bu nedenle gerekli durumlarda cihazların kalibrasyon bilgilerinin takip edilmesi, raporun teknik izlenebilirliğini güçlendirir.


Periyodik Kontrol ile CE Uygunluğu Aynı Şey Değildir

CE işareti ile periyodik kontrol birbirinden farklı kavramlardır.

CE işareti, ilgili ürün mevzuatı kapsamında ürünün belirli gereklilikleri karşıladığını gösteren uygunluk işaretlemesiyle ilgilidir.

Periyodik kontrol ise işletmede kullanılan iş ekipmanının belirli zaman aralıklarında güvenli çalışma şartları açısından değerlendirilmesiyle ilgilidir.

Bir ekipmanın CE işaretinin bulunması, ekipmanın ilerleyen yıllarda periyodik kontrolden muaf olduğu anlamına gelmez.


Periyodik Kontrol ile Bakım Aynı Şey Değildir

Bu ayrım işletmeler açısından oldukça önemlidir.

Bakım, ekipmanın çalışabilirliğini ve teknik durumunu korumaya yönelik faaliyetlerdir.

Periyodik kontrol, ekipmanın ilgili kriterler çerçevesinde teknik olarak değerlendirilmesidir.

Bakım yapılmış olması periyodik kontrol yükümlülüğünü otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Aynı şekilde periyodik kontrol yapılması da bakım ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

İki süreç birbirini tamamlar.


2026'da Periyodik Kontrol Yaptırırken Nelere Dikkat Edilmeli?

2026 yılında işletmelerin özellikle mevzuat ve yetkilendirme konularında güncel düzenlemeleri takip etmesi gerekir.

Kontrol öncesinde;

  • Yetkili kişinin durumu
  • EKİPNET bilgisi
  • Gerekli İSG-KATİP süreci
  • Ekipman grubu
  • Kontrol kriterleri
  • İlgili standartlar
  • Kullanılacak ölçüm cihazları
  • Raporlama yöntemi

netleştirilmelidir.

Mevzuat değişebildiği için internet üzerinde bulunan eski tarihli içeriklerin güncel uygulama olarak kabul edilmemesi gerekir.


Periyodik Kontrol Mevzuatının Temel Kaynakları

İş ekipmanlarının periyodik kontrolü açısından temel mevzuat kaynaklarından biri:

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğidir.

Bunun yanında ekipmanın niteliğine göre;

  • 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
  • Basınçlı ekipmanlarla ilgili mevzuat
  • Elektrik tesisatlarıyla ilgili düzenlemeler
  • Yıldırımdan korunma ile ilgili standartlar
  • Kaldırma ve iletme ekipmanlarına ilişkin standartlar
  • Makine güvenliğiyle ilgili standartlar
  • İlgili TS, EN ve ISO standartları

dikkate alınabilir.

Ancak hangi standardın uygulanacağı ekipmanın teknik yapısına göre belirlenmelidir.


İş Ekipmanlarında Üretici Talimatları Neden Önemlidir?

Üretici tarafından hazırlanan kullanım ve bakım talimatları ekipmanın güvenli işletilmesi açısından önemli bilgiler içerebilir.

Bu dokümanlarda;

  • Kullanım sınırları
  • Kapasite
  • Bakım aralıkları
  • Güvenlik uyarıları
  • Teknik özellikler
  • Özel kontrol gereksinimleri

bulunabilir.

Bu nedenle mümkün olduğunda üretici dokümanları periyodik kontrol sürecinde dikkate alınmalıdır.


İşletmeler İçin Son Periyodik Kontrol Kontrol Listesi

Kontrol öncesinde:

☐ Ekipman envanteri hazırlandı.
☐ Seri numaraları kontrol edildi.
☐ Teknik bilgiler doğrulandı.
☐ Önceki raporlar hazırlandı.
☐ Bakım kayıtları incelendi.
☐ Üretici dokümanları hazırlandı.
☐ İlgili mevzuat ve standartlar belirlendi.
☐ Yetkili kişinin durumu kontrol edildi.

Saha sırasında:

☐ Görsel muayene yapıldı.
☐ Fonksiyon kontrolleri yapıldı.
☐ Gerekli ölçümler gerçekleştirildi.
☐ Gerekli testler uygulandı.
☐ Bulgular kayıt altına alındı.
☐ Fotoğraf veya teknik kanıtlar gerekli durumlarda oluşturuldu.

Kontrol sonrasında:

☐ Rapor düzenlendi.
☐ Uygunsuzluklar belirlendi.
☐ Düzeltici faaliyetler planlandı.
☐ Bakım/onarım yapıldı.
☐ Gerekli yeniden kontroller gerçekleştirildi.
☐ Rapor arşivlendi.
☐ Bir sonraki kontrol tarihi takip sistemine işlendi.


Periyodik Kontrol Hakkında En Çok Aranan Sorular

Periyodik kontrol nedir?

İş ekipmanlarının mevzuat ve ilgili teknik kriterler doğrultusunda güvenli çalışma şartları açısından değerlendirilmesine yönelik teknik kontroldür.

Periyodik kontrol neden yapılır?

İş ekipmanlarında güvenliği etkileyebilecek teknik sorunların tespit edilmesine, kayıt altına alınmasına ve gerekli düzeltici faaliyetlerin planlanmasına yardımcı olur.

Periyodik kontrol zorunlu mudur?

Mevzuat kapsamında periyodik kontrole tabi ekipmanlar için gerekli kontrollerin gerçekleştirilmesi gerekir.

Her makinenin periyodik kontrolü var mıdır?

Her makine için aynı kontrol prosedürü uygulanmaz. Ekipmanın niteliği ve ilgili mevzuat dikkate alınmalıdır.

Periyodik kontrol kaç yılda bir yapılır?

Tek bir genel süre yoktur. Kontrol periyodu ekipmana ve ilgili düzenlemelere göre belirlenir.

Periyodik kontrolü kim yapabilir?

İlgili ekipman grubu için mevzuatta belirtilen mesleki yeterlilik ve yetkilendirme şartlarını taşıyan kişiler tarafından yapılmalıdır.

EKİPNET neden önemlidir?

Yetkili periyodik kontrol personelinin kayıt ve izlenebilirlik sürecinin önemli unsurlarından biridir.

İSG-KATİP neden önemlidir?

Güncel uygulamada periyodik kontrol hizmetlerine ilişkin sözleşme ve yetkilendirme süreçlerinde dikkate alınması gereken Bakanlık sistemlerinden biridir.

Periyodik kontrol raporu nerede saklanır?

İşletme tarafından teknik ve İSG kayıtları kapsamında, ilgili mevzuatın öngördüğü şekilde muhafaza edilmelidir.

Uygunsuzluk tespit edilirse ne yapılmalıdır?

Uygunsuzluğun niteliğine göre ekipman güvenli hale getirilmeli, gerekli bakım veya onarım yapılmalı ve ihtiyaç halinde yeniden kontrol gerçekleştirilmelidir.

Ağır kusurlu ekipman kullanılabilir mi?

Güvenli kullanımı etkileyen ağır kusurlar giderilmeden ekipmanın kullanılması uygun değildir.

Bakım yapılan ekipmanın tekrar periyodik kontrolü gerekir mi?

Bakım ile periyodik kontrol farklı süreçlerdir. Ekipmanın periyodik kontrol yükümlülüğü ayrıca değerlendirilmelidir.

Termal kamera ölçümü periyodik kontrol müdür?

Termal kamera belirli ekipmanlarda kullanılan yardımcı bir ölçüm ve inceleme yöntemidir. Tek başına bütün periyodik kontrol sürecinin yerine geçmez.

Topraklama ölçümü periyodik kontrol kapsamında olabilir mi?

Elektrik tesisatının özelliklerine ve uygulanacak kontrol kriterlerine bağlı olarak topraklama ölçümü kontrol kapsamında yer alabilir.

Vinçlerde hangi kontroller yapılır?

Vinç tipine göre mekanik, elektriksel, yapısal ve güvenlik sistemleri değerlendirilir. Gereken durumlarda yükle ilişkili testler uygulanabilir.

Forkliftlerde ne kontrol edilir?

Çatallar, direk, zincir, hidrolik sistem, fren, direksiyon, tekerlekler, ikaz ve güvenlik sistemleri ekipmanın özelliklerine göre değerlendirilir.

Kompresörlerde ne kontrol edilir?

Kompresörün yapısına göre basınçlı sistemler, bağlantılar, göstergeler ve emniyet donanımları değerlendirilir.

Kazanlarda ne kontrol edilir?

Kazan tipine göre gövde, basınç göstergeleri, emniyet sistemleri, bağlantılar, korozyon, deformasyon ve ilgili teknik kriterler değerlendirilir.


Periyodik Kontrol Rehberinin Genel Değerlendirmesi

Periyodik kontrol, işletmelerin iş ekipmanlarını güvenli çalışma açısından değerlendirmesine yardımcı olan önemli bir teknik uygulamadır.

Ancak başarılı bir periyodik kontrol sistemi yalnızca saha ziyaretinden oluşmaz.

Başarılı sistem:

Envanter → Mevzuat → Yetkili Kontrol → Görsel Muayene → Ölçüm → Test → Teknik Değerlendirme → Rapor → Düzeltici Faaliyet → Takip

döngüsünü kapsar.

İşletmenin faaliyet alanı büyüdükçe ekipman sayısı ve çeşitliliği arttığından bu sistemin planlı şekilde yönetilmesi daha önemli hale gelir.

Aydın'da faaliyet gösteren fabrikalar, oteller, organize sanayi işletmeleri, depolar, üretim tesisleri, ticari işletmeler ve diğer işyerleri açısından da kontrol kapsamı işletmenin sahip olduğu ekipmanlara göre belirlenmelidir.

CNS Elektrik Mühendislik, periyodik kontrol çalışmalarında ekipmanın türünü, teknik özelliklerini, ilgili mevzuatı ve uygulanması gereken kontrol yöntemini birlikte değerlendiren mühendislik yaklaşımıyla hizmet planlamaktadır.

Periyodik kontrol yaptırmak isteyen işletmeler için en doğru başlangıç noktası, önce işyerindeki kontrol kapsamına giren ekipmanların belirlenmesi, ardından ekipman bazında uygun kontrol yönteminin ve kontrol periyodunun oluşturulmasıdır.

Önemli: Mevzuat, standartlar ve yetkilendirme şartları zaman içerisinde değişebileceğinden, kontrol tarihi geldiğinde güncel mevzuat ve ilgili Bakanlık düzenlemeleri ayrıca doğrulanmalıdır.