Tire’de fabrikalar, üretim tesisleri, depolar, atölyeler, oteller, ticari işletmeler ve farklı büyüklükteki işyerlerinde yıldırımdan korunma sistemleri kullanılabilir. Yıldırımın doğrudan yapıya isabet etmesi veya elektrik tesisinde oluşturabileceği etkiler, işletmeler açısından ciddi teknik riskler oluşturabileceğinden yıldırımdan korunma sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi önem taşır.
Tire paratoner ölçümü, işletmede bulunan paratoner ve yıldırımdan korunma sisteminin topraklama ve ilgili bağlantılarının teknik açıdan değerlendirilmesi amacıyla yapılan ölçüm ve kontrolleri ifade eder. Ancak paratoner kontrolü yalnızca bir topraklama direnci ölçmekten ibaret değildir. Sistemin yakalama ucu, iniş iletkenleri, bağlantı noktaları, topraklama düzeni ve sistemin genel fiziksel durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle yüksek yapılarda, fabrikalarda, geniş çatı alanlarına sahip işletmelerde ve yıldırım etkisine açık tesislerde yıldırımdan korunma sisteminin düzenli şekilde kontrol edilmesi önemlidir.
Yıldırımdan korunma sisteminin temel amacı, yıldırımın oluşturabileceği elektriksel etkinin güvenli bir şekilde toprağa aktarılmasına yardımcı olmaktır.
Sistemde bulunan iletkenlerde kopukluk, bağlantı noktalarında gevşeme, korozyon veya topraklama sisteminde teknik problem oluşması halinde sistemin beklenen şekilde çalışması etkilenebilir.
Bu nedenle Tire paratoner ölçümü ile sistemin mevcut teknik durumu değerlendirilir.
Kontrol kapsamında tesisin yapısına göre;
incelenebilir.
Gerçekleştirilecek kontrolün kapsamı yıldırımdan korunma sisteminin tipine ve tesisin özelliklerine göre belirlenmelidir.
Paratoner, yıldırımdan korunma amacıyla kullanılan sistemlerden biridir.
Ancak yıldırımdan korunma yalnızca çatının üzerinde bulunan tek bir metal parçadan oluşmaz.
Bir yıldırımdan korunma sisteminde yakalama sistemi, iniş iletkenleri ve topraklama sistemi bir bütün olarak değerlendirilir.
Bu nedenle çatıda paratoner bulunması tek başına sistemin eksiksiz ve çalışır durumda olduğu anlamına gelmez.
Sistemin bütün bölümlerinin birbirleriyle uyumlu olması gerekir.
Paratoner kontrolünün ilk aşamasında yıldırımdan korunma sisteminin genel yapısı incelenir.
Sistemin tipi ve tesis üzerindeki yerleşimi belirlenir.
Daha sonra;
kontrol edilir.
Gerekli elektriksel ölçümler gerçekleştirilir.
Elde edilen sonuçlar değerlendirilerek tespit edilen uygunsuzluklar raporlanır.
Burada ölçümün doğru yöntemle yapılması kadar sonuçların doğru yorumlanması da önemlidir.
Paratoner sisteminin önemli bölümlerinden biri topraklama düzenidir.
Yıldırımdan korunma sisteminde oluşabilecek yüksek elektriksel etkinin toprağa aktarılabilmesi için topraklama sisteminin tasarımına ve tesisin özelliklerine uygun olması gerekir.
Tire paratoner topraklama ölçümü sırasında kullanılan yöntem, mevcut sistemin yapısına göre belirlenmelidir.
Ölçüm sonucu tek başına değerlendirilmemeli; sistemin diğer bölümleriyle birlikte ele alınmalıdır.
Bu nedenle “ölçüm sonucu uygun çıktı, dolayısıyla paratonerin tamamı kesinlikle uygundur” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.
Paratoner topraklama sistemi ile işletmenin elektrik tesisatındaki koruma topraklaması birbirine karıştırılmamalıdır.
Her iki sistemin teknik amaçları ve uygulama şekilleri farklı olabilir.
Bir işletmede hem elektrik tesisatına ait topraklama sistemi hem de yıldırımdan korunma sistemi bulunabilir.
Bu sistemlerin birbirleriyle ilişkisi, tesisin tasarımı ve kullanılan yıldırımdan korunma sistemine göre değerlendirilmelidir.
Bu nedenle Tire topraklama ölçümü ile Tire paratoner ölçümü aynı hizmet olarak kabul edilmemelidir.
Fabrikalar geniş çatı alanlarına, yüksek yapılara ve çok sayıda elektriksel ekipmana sahip olabilir.
Özellikle üretim tesislerinde yıldırımdan korunma sisteminin fiziksel bütünlüğünün korunması önemlidir.
Çatı üzerinde yapılan tadilatlar, yeni ekipman montajları, antenler, havalandırma sistemleri veya diğer metal konstrüksiyonlar yıldırımdan korunma sisteminin mevcut yapısını etkileyebilir.
Bu nedenle fabrika çatısında yapılan değişikliklerden sonra yıldırımdan korunma sisteminin yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.
Depolarda yüksek raf sistemleri, geniş metal çatılar ve farklı elektrik tesisatları bulunabilir.
Yapının özelliklerine göre yıldırımdan korunma sistemi ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle geniş depo binalarında sistemin iniş iletkenlerinin ve topraklama bağlantılarının fiziksel durumu önemlidir.
Depo binasında tadilat veya çatı değişikliği yapılması halinde yıldırımdan korunma sistemi de kontrol edilmelidir.
Oteller geniş bina yapıları, çatı ekipmanları, klima sistemleri, güneş enerjisi sistemleri ve çeşitli elektriksel altyapılara sahip olabilir.
Çatıya sonradan eklenen ekipmanlar yıldırımdan korunma sisteminin mevcut yapısıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle Tire otel paratoner kontrolü, yalnızca mevcut paratonerin ölçülmesinden ibaret düşünülmemelidir.
Çatı ve bina üzerinde bulunan ilgili sistemlerin yıldırımdan korunma sistemiyle ilişkisi de değerlendirilmelidir.
Paratoner sisteminde yakalama elemanından topraklama sistemine kadar uzanan iniş iletkenleri önemli bir görev üstlenir.
İletkenlerde;
gibi problemler bulunabilir.
Bu nedenle kontrol sırasında yalnızca paratonerin üst kısmına bakılması yeterli değildir.
İniş iletkenlerinin erişilebilen bölümleri ve bağlantı noktaları da incelenmelidir.
Yıldırımdan korunma sisteminde bağlantı noktaları sistemin sürekliliği açısından önemlidir.
Çatı üzerinde veya iniş iletkenlerinde bulunan bağlantıların fiziksel durumu kontrol edilebilir.
Özellikle açık hava şartlarına maruz kalan bağlantılarda zaman içerisinde korozyon meydana gelebilir.
Bu nedenle bağlantı noktalarının kontrol edilmesi sistemin bakım ve güvenilirliği açısından önem taşır.
Aktif paratoner olarak adlandırılan sistemlerde kullanılan ekipmanın teknik özellikleri ve üretici tarafından belirtilen koşullar dikkate alınmalıdır.
Sistemin tipine göre kontrol yöntemi değişebilir.
Bu nedenle aktif paratoner kontrolü sırasında yalnızca topraklama ölçümü yapılması yeterli olmayabilir.
Sistemin kendisine ait teknik özellikleri ve ilgili dokümantasyon da değerlendirilmelidir.
Yıldırımdan korunma sistemleri yalnızca paratonerlerden oluşmaz.
Yapının özelliklerine göre Faraday kafesi veya farklı yıldırımdan korunma çözümleri kullanılabilir.
Faraday kafesi uygulamalarında çatı üzerindeki iletken ağ yapısı, iniş iletkenleri ve topraklama sistemi bir bütün olarak değerlendirilir.
Bu nedenle işletmenin kullandığı sistemin türü belirlenmeden standart bir “paratoner ölçümü” uygulamak doğru olmayabilir.
Yıldırımdan korunma sistemi daha geniş bir kavramdır.
Bir tesiste;
gibi farklı elemanlar bulunabilir.
Bu nedenle Tire yıldırımdan korunma sistemi kontrolü, mevcut sistemin bütünlüğünün değerlendirilmesini amaçlamalıdır.
İşletmenin mevcut sistemi belirlenmeden hangi kontrolün yapılması gerektiği konusunda kesin bir kapsam belirlemek doğru değildir.
Paratoner ve yıldırımdan korunma sistemlerinde gerçekleştirilen elektriksel ölçümlerde kullanılan cihazların yapılan ölçüme uygun olması gerekir.
Topraklama ölçümlerinde uygun özelliklere sahip topraklama test cihazları kullanılabilir.
Cihazın ölçüm yöntemiyle uyumlu olması ve doğru şekilde kullanılması ölçüm güvenilirliği açısından önemlidir.
Ayrıca kullanılan cihazların teknik durumu ve gerekli kalibrasyon süreçlerinin takip edilmesi gerekir.
Gerçekleştirilen kontrol ve ölçümler sonucunda bir rapor hazırlanır.
Tire paratoner ölçüm raporu içerisinde işletme bilgileri, kontrol tarihi, yıldırımdan korunma sisteminin tanımı, ölçüm noktaları ve elde edilen sonuçlar gibi bilgiler yer alabilir.
Tesisin birden fazla paratoner veya topraklama noktası bulunuyorsa ölçüm sonuçlarının hangi noktaya ait olduğunun açık şekilde belirtilmesi önemlidir.
Raporun anlaşılır olması, işletmenin daha sonraki kontrollerde önceki sonuçları karşılaştırmasını kolaylaştırır.
Kontrol sırasında çeşitli uygunsuzluklar tespit edilebilir.
Örneğin;
görülebilir.
Tespit edilen durumlar raporlanmalı ve gerekli teknik düzeltmeler gerçekleştirilmelidir.
Özellikle yıldırımdan korunma sisteminin sürekliliğini etkileyebilecek problemler geciktirilmeden değerlendirilmelidir.
Evet, değerlendirilmesi gerekir.
Güneş enerji sistemlerinde çatıya çok sayıda panel, taşıyıcı konstrüksiyon, kablo ve elektriksel ekipman eklenebilir.
Çatıya sonradan kurulan GES sistemi, mevcut yıldırımdan korunma sisteminin tasarımıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle Tire GES bulunan işletmelerde paratoner kontrolü yapılırken yalnızca mevcut paratonerin ölçülmesi yerine çatıdaki yeni ekipmanların yıldırımdan korunma sistemiyle ilişkisi de dikkate alınmalıdır.
Yıldırımdan korunma sistemlerinin kontrol ve bakım tarihleri işletmenin özelliklerine ve ilgili mevzuatın gerekliliklerine göre takip edilmelidir.
İşletmeler kontrol tarihlerini kayıt altında tutmalı ve sonraki kontrol dönemini planlamalıdır.
Ayrıca yıldırımdan korunma sisteminde değişiklik yapılması halinde sistemin yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.
Örneğin;
gibi işlemler sistemin mevcut yapısını etkileyebilir.
Paratoner ölçüm ve kontrol hizmetinin fiyatı işletmeden işletmeye değişebilir.
Fiyatlandırmada;
gibi faktörler etkili olabilir.
Bu nedenle yalnızca “paratoner ölçümü kaç TL?” sorusuna bütün işletmeler için aynı rakamı vermek teknik olarak doğru değildir.
Özellikle fabrika ve geniş tesislerde öncelikle mevcut sistemin kapsamının belirlenmesi daha sağlıklı bir teklif oluşturulmasını sağlar.
Paratoner sistemi, işyerinin yıldırımdan korunma düzeninin bir parçasıdır.
İşletmenin periyodik kontrol programında yıldırımdan korunma sistemiyle ilgili kontrollerin mevzuat ve tesisin özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekir.
Ancak paratoner ölçümü ile diğer elektriksel ölçümler birbirine karıştırılmamalıdır.
Topraklama ölçümü, elektrik tesisatı kontrolü ve yıldırımdan korunma sistemi kontrolü birbirleriyle ilişkili olmakla birlikte farklı teknik değerlendirmeler içerebilir.
İşletmeler hizmet alırken şu sorulara cevap aramalıdır:
Kontrolü kim gerçekleştirecek?
Kullanılan ölçüm cihazı yapılan ölçüm için uygun mu?
Yalnızca topraklama direnci mi ölçülecek, yoksa sistemin tamamı değerlendirilecek mi?
İniş iletkenleri ve bağlantılar kontrol edilecek mi?
Ölçüm sonuçları raporlanacak mı?
Tespit edilen uygunsuzluklar raporda açık şekilde belirtilecek mi?
Bu sorular, alınacak hizmetin gerçek kapsamının anlaşılmasına yardımcı olur.
Tire’de bulunan fabrikalar, üretim tesisleri, depolar, oteller ve diğer işyerlerinde yıldırımdan korunma sisteminin düzenli olarak değerlendirilmesi, sistemin teknik durumunun takip edilmesi açısından önemlidir.
Tire paratoner ölçümü, yıldırımdan korunma sisteminin topraklama ve ilgili elektriksel özelliklerinin uygun yöntemlerle değerlendirilmesinin yanı sıra sistemin fiziksel durumunun da incelenmesini kapsayabilir.
Paratoner yakalama elemanları, iniş iletkenleri, bağlantı noktaları ve topraklama sistemi birlikte değerlendirilmelidir. Yalnızca bir topraklama direnci ölçümü yapılarak sistemin tamamı hakkında kesin bir uygunluk değerlendirmesi yapılması doğru değildir.
Özellikle fabrika, depo ve geniş çatılı yapılarda sonradan yapılan çatı değişiklikleri, GES kurulumu veya yeni metal ekipmanların eklenmesi yıldırımdan korunma sisteminin yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
CNS Periyodik Kontrol, Tire’de işletmelerin yıldırımdan korunma sistemlerinin kontrolü, gerekli ölçümlerin gerçekleştirilmesi ve sonuçların teknik olarak raporlanmasına yönelik hizmet sunmaktadır.