Torbalı, İzmir'in üretim, sanayi, depo ve lojistik faaliyetlerinin yoğun olduğu ilçelerinden biridir. İlçede farklı sektörlerde faaliyet gösteren fabrikalar, üretim tesisleri, depolar, atölyeler, işletmeler ve ticari yapılar bulunması nedeniyle çok sayıda iş ekipmanı ve teknik tesisat kullanılmaktadır.
Bu işletmelerde kullanılan ekipmanların güvenli çalışma şartlarının değerlendirilmesi için yapılan periyodik muayene ve kontrol çalışmaları, iş sağlığı ve güvenliği açısından önemli bir teknik süreçtir.
Torbalı periyodik muayene ve kontrol hizmeti yalnızca bir rapor düzenlemekten ibaret değildir. Öncelikle işletmede hangi ekipmanların bulunduğunun belirlenmesi, ekipmanın ilgili mevzuat kapsamının değerlendirilmesi, uygun kontrol yönteminin seçilmesi, gerekli muayene ve testlerin gerçekleştirilmesi ve sonuçların teknik olarak raporlanması gerekir.
Torbalı'nın sanayi yapısı nedeniyle bir fabrikada aynı anda forklift, vinç, kompresör, hava tankı, basınçlı ekipman, elektrik tesisatı, jeneratör, kompanzasyon sistemi, topraklama tesisatı ve çeşitli makineler bulunabilir.
Bu nedenle Torbalı periyodik kontrol çalışmasının işletmenin gerçek ekipman envanterine göre planlanması gerekir.
Periyodik muayene ve kontrol, mevzuat kapsamında periyodik kontrole tabi iş ekipmanlarının belirlenen teknik kriterlere göre incelenmesi, gerekli durumlarda ölçüm ve testlerinin gerçekleştirilmesi ve sonuçlarının değerlendirilmesi işlemidir.
Burada önemli olan, her teknik ekipmanın otomatik olarak aynı periyodik kontrol prosedürüne tabi olmadığıdır.
Ekipmanın;
Türü
Teknik özellikleri
Kullanım amacı
Çalışma koşulları
Üretici bilgileri
İlgili mevzuat
Uygulanacak standartlar
dikkate alınarak kontrol yöntemi belirlenmelidir.
Bu nedenle Torbalı'da faaliyet gösteren bir fabrikanın periyodik kontrol planı ile küçük bir işletmenin kontrol planı aynı olmayabilir.
Örneğin bir üretim tesisinde kaldırma ekipmanları ve basınçlı ekipmanlar ön plana çıkarken, bir lojistik deposunda forklift ve raf sistemleri daha önemli hale gelebilir.
İşletmenin faaliyet alanına göre kontrol kapsamı değişmekle birlikte Torbalı'daki işyerlerinde şu ekipman ve tesisatlar periyodik kontrol kapsamında değerlendirilebilir:
Elektrik tesisatı
Topraklama tesisatı
Yıldırımdan korunma tesisatı
Elektrik panoları
Jeneratör sistemleri
Kompanzasyon tesisleri
Forkliftler
Vinçler
Caraskallar
Platformlar
Transpaletler
İstif makineleri
Araç kaldırma liftleri
Kompresörler
Hava tankları
Basınçlı kaplar
Hidrofor sistemleri
Yangın tesisatları
Yangın pompaları
Makine ve tezgâhlar
Raf sistemleri
İşletmeye ait diğer ilgili iş ekipmanları
Ancak bu liste her işletme için aynı değildir.
Periyodik kontrol planı hazırlanırken önce işletmenin ekipman envanterinin çıkarılması gerekir.
Torbalı'daki sanayi işletmelerinde periyodik kontrol ihtiyacı, üretim faaliyetinin niteliğine göre değişir.
Bir fabrikanın üretim hattında onlarca farklı makine bulunabilir. Bunun yanında üretim alanında kaldırma ekipmanları, kompresörler, basınçlı hava sistemleri, elektrik panoları ve çeşitli yardımcı tesisatlar da kullanılabilir.
Bu nedenle fabrika periyodik kontrolü yalnızca tek bir ekipmanın incelenmesi şeklinde ele alınmamalıdır.
Öncelikle işletmenin teknik ekipmanları belirlenir.
Daha sonra ekipmanlar türlerine göre sınıflandırılır.
Örneğin:
Kaldırma ekipmanları
Vinç, caraskal, platform ve benzeri ekipmanlar.
Basınçlı ekipmanlar
Kompresör, hava tankı ve ilgili basınçlı ekipmanlar.
Elektrik tesisatları
Elektrik dağıtımı, panolar, topraklama ve ilgili tesisatlar.
İş makineleri ve ekipmanlar
Forklift, istif makinesi ve benzeri ekipmanlar.
Üretim makineleri
İşletmenin üretim prosesinde kullanılan makine ve tezgâhlar.
Bu sınıflandırma, işletmenin periyodik kontrol takibinin daha düzenli yapılmasını sağlar.
Torbalı'nın sanayi karakteri, periyodik kontrol hizmetlerinde ekipman çeşitliliğini artırmaktadır.
Üretim tesislerinde kullanılan ekipmanların bir bölümü doğrudan üretim prosesinin parçasıyken, diğerleri tesisin yardımcı sistemlerini oluşturur.
Örneğin bir fabrikanın üretim makinesi kadar;
Kompresör sistemi
Basınçlı hava hattı
Elektrik dağıtım sistemi
Jeneratör
Kompanzasyon sistemi
Kaldırma ekipmanları
Forklift
Yangın tesisatı
Hidrofor
gibi yardımcı sistemleri de işletmenin güvenli çalışması açısından önemlidir.
Bu nedenle sanayi tesislerinde periyodik kontrol yapılırken yalnızca üretim makinelerine bakılması yerine işletmenin teknik altyapısının bütün olarak değerlendirilmesi daha doğru bir yaklaşım oluşturur.
Depo, fabrika ve lojistik işletmelerinde forkliftler yoğun şekilde kullanılabilir.
Forkliftler yük kaldırma ve taşıma amacıyla kullanıldığından, güvenli çalışma koşullarının teknik olarak değerlendirilmesi önemlidir.
Torbalı forklift periyodik muayenesinde ekipmanın türüne göre;
Kaldırma sistemi
Çatal mekanizması
Direk sistemi
Zincirler
Hidrolik sistem
Tekerlekler
Fren sistemi
Direksiyon
Güvenlik düzenekleri
Kapasite bilgileri
gibi unsurlar incelenebilir.
Kontrol sırasında ekipmanın teknik kimliğinin doğru belirlenmesi gerekir.
Özellikle fabrikalarda çok sayıda forklift bulunabileceği için marka, model, seri numarası ve kapasite gibi bilgilerin raporda doğru şekilde yer alması önemlidir.
Üretim tesislerinde ağır malzemelerin kaldırılması ve taşınması için çeşitli vinç sistemleri kullanılabilir.
Vinçlerin kontrolünde ekipmanın yapısına göre kaldırma mekanizması, halat veya zincirler, kanca, tambur, fren sistemi, bağlantılar ve güvenlik düzenekleri değerlendirilebilir.
Gerekli durumlarda ilgili test ve deneyler uygulanarak sonuçları rapora işlenir.
Burada kontrol yöntemi vincin türüne ve teknik özelliklerine göre belirlenmelidir.
Tavan vinci, portal vinç, monoray sistem veya başka bir kaldırma ekipmanı için aynı kontrol yaklaşımının kullanılacağı düşünülmemelidir.
Sanayi işletmelerinde basınçlı hava, üretim proseslerinin önemli bir parçası olabilir.
Kompresörler tarafından üretilen basınçlı hava, hava tanklarında depolanabilir ve üretim hattındaki farklı noktalarda kullanılabilir.
Bu sistemlerde kompresör ile hava tankının teknik özellikleri ve kontrol gereklilikleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Hava tankının;
Hacmi
Çalışma basıncı
İmal bilgileri
Seri numarası
Emniyet ekipmanları
Bağlantıları
gibi teknik özellikleri raporlamada önem taşır.
Basınçlı ekipmanlarda uygulanacak test ve muayene yöntemi ekipmanın özelliklerine ve ilgili teknik kriterlere göre belirlenmelidir.
Fabrika ve üretim tesislerinde elektrik altyapısı, üretimin sürekliliği açısından kritik öneme sahiptir.
Elektrik tesisatı kontrolünde işletmenin yapısına göre elektrik dağıtım sistemi, panolar, koruma düzenekleri, kablo ve bağlantılar, topraklama sistemi ve ilgili elektriksel güvenlik unsurları değerlendirilir.
Elektrik tesisatı kontrolü yalnızca panonun kapağını açıp görsel inceleme yapmak değildir.
Gerekli ölçüm ve testler tesisin özelliklerine ve uygulanması gereken teknik kriterlere göre gerçekleştirilmelidir.
Kontrol sonuçları rapora işlenerek işletmenin elektrik tesisatının kontrol tarihindeki teknik durumu kayıt altına alınır.
Fabrikalarda çok sayıda elektrik panosu bulunabilir.
Ana dağıtım panosu, tali dağıtım panoları, makine panoları ve özel proses panoları işletmenin elektrik altyapısının farklı bölümlerini oluşturabilir.
Elektrik panolarının kontrolünde;
Pano genel durumu
Bağlantılar
Koruma elemanları
Kablo bağlantıları
İşaretlemeler
Fiziksel hasarlar
Topraklama bağlantıları
İlgili elektriksel ölçümler
tesisatın yapısına göre değerlendirilebilir.
Birden fazla panonun bulunduğu fabrikalarda kontrol edilen panoların rapor üzerinde ayırt edilebilmesi önemlidir.
Topraklama tesisatı elektriksel güvenliğin temel unsurlarından biridir.
Torbalı'daki fabrikalar, depolar, atölyeler ve ticari işletmelerde topraklama sisteminin yapısına göre çeşitli ölçüm ve kontroller gerçekleştirilebilir.
Ölçüm sonucunun raporlanmasında yalnızca sayısal değer vermek yerine ölçümün hangi noktaya veya sisteme ait olduğunun belirlenmesi önemlidir.
Topraklama sisteminin fiziksel durumu ve bağlantıları da gerektiğinde ölçümle birlikte değerlendirilir.
Bu nedenle Torbalı topraklama ölçüm raporu, işletmenin elektrik güvenliği kayıtlarının önemli parçalarından biri olabilir.
Fabrika, depo ve ticari yapılarda yıldırımdan korunma sistemleri bulunabilir.
Bu sistemlerin kontrolünde sistemin yapısına göre yakalama uçları, iniş iletkenleri, bağlantılar ve topraklama ile ilişkili bölümler incelenebilir.
Kontrolün kapsamı kullanılan yıldırımdan korunma sistemine göre belirlenmelidir.
Yapılan ölçüm ve incelemelerin sonuçları raporlanarak işletmenin teknik kayıtlarına dahil edilir.
Sanayi işletmelerinde elektrik enerjisinin kesilmesi üretimin durmasına, veri kaybına veya prosesin kesintiye uğramasına neden olabilir.
Bu nedenle birçok işletmede jeneratör sistemleri kullanılmaktadır.
Jeneratör kontrolünde sistemin yapısına göre motor, alternatör, elektrik bağlantıları, kumanda sistemi, koruma düzenekleri ve ilgili bileşenler değerlendirilebilir.
Jeneratörün çalışıyor olması tek başına periyodik kontrolün tamamlandığı anlamına gelmez.
Kontrolün kapsamı ve uygulanacak testler ekipmanın özelliklerine göre belirlenmeli, elde edilen sonuçlar raporlanmalıdır.
Fabrikalarda yüksek miktarda elektrik motoru ve endüktif yük bulunması nedeniyle kompanzasyon sistemleri kullanılabilir.
Kompanzasyon sisteminin teknik durumu, işletmenin elektrik altyapısının sağlıklı çalışması açısından önemlidir.
Kontrol sırasında tesisin yapısına göre;
Kompanzasyon panosu
Kondansatörler
Kontaktörler
Reaktif güç kontrol rölesi
Sigortalar
Bağlantılar
Kademe çalışma durumu
gibi bileşenler değerlendirilebilir.
Kompanzasyon kontrolü ile reaktif güç takibinin aynı kavram olmadığı da unutulmamalıdır. İşletmenin ihtiyacına göre bakım, ölçüm, analiz ve uzaktan izleme gibi farklı hizmetler ayrıca planlanabilir.
Fabrika ve depolarda yangın güvenliği sistemlerinin teknik açıdan kullanılabilir durumda olması önemlidir.
Yangın tesisatının yapısına göre;
Yangın boru hatları
Vanalar
Yangın dolapları
Yangın pompaları
Basınç göstergeleri
Bağlantılar
Sistem bileşenleri
değerlendirilebilir.
Yangın tesisatı kontrolünün kapsamı işletmenin sistemine göre belirlenmelidir.
Özellikle büyük üretim tesislerinde yangın pompası ve yangın tesisatının birlikte değerlendirilmesi daha anlamlı olabilir.
Yangın pompası bulunan işletmelerde pompa grubunun teknik durumu yangın tesisatının önemli unsurlarından biridir.
Kontrol sırasında pompa sisteminin yapısına göre motor, pompa grubu, basınç göstergeleri, bağlantılar ve ilgili ekipmanlar incelenebilir.
Gerekli testlerin sonuçları kayıt altına alınmalıdır.
Bu kontrolün amacı yalnızca pompanın çalışıp çalışmadığını görmek değil, sistemin ilgili teknik kriterler doğrultusunda değerlendirilmesidir.
Fabrika, ticari bina, site, otel ve farklı kullanım amaçlarına sahip yapılarda su basıncını desteklemek amacıyla hidrofor sistemleri kullanılabilir.
Hidrofor sistemlerinde pompa, basınç kontrolü, tank, bağlantılar ve diğer bileşenler sistemin yapısına göre değerlendirilir.
Hidroforun basınçlı bir ekipmanla birlikte çalıştığı durumlarda ekipmanın ilgili mevzuat ve teknik kriterleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle hidrofor kontrolü yapılırken sistemin tamamının teknik yapısının görülmesi önemlidir.
Torbalı'nın depo ve lojistik faaliyetlerinde kullanılan raf sistemleri de işletmelerin önemli ekipmanlarından biridir.
Raf sistemlerinde taşıyıcı elemanların hasar görmesi, bağlantıların bozulması veya taşıma kapasitesinin üzerinde yükleme yapılması güvenlik açısından risk oluşturabilir.
Kontrol sırasında;
Raf dikmeleri
Kirişler
Bağlantılar
Deformasyonlar
Darbe izleri
Ankrajlar
Yükleme durumu
gibi unsurlar değerlendirilebilir.
Forklift kullanılan depolarda raf sistemlerinin forklift operasyonlarıyla birlikte değerlendirilmesi özellikle önemlidir.
Üretim tesislerinde kullanılan makine ve tezgâhların güvenli çalışma koşullarının değerlendirilmesi işletmenin faaliyet yapısına göre planlanabilir.
Makinenin türüne göre;
Koruyucular
Acil durdurma düzenekleri
Hareketli parçalar
Elektrik bağlantıları
Kumanda sistemi
Mekanik bileşenler
Güvenlik ekipmanları
incelenebilir.
Burada her makine için aynı kontrol listesinin kullanılması doğru değildir.
Makinenin fonksiyonu ve teknik yapısı kontrol yönteminin belirlenmesinde temel unsurlardır.
Periyodik kontrolün sonunda hazırlanan rapor, gerçekleştirilen çalışmanın teknik kaydıdır.
Raporun hangi işletmeye ve hangi ekipmana ait olduğu açıkça anlaşılmalıdır.
Ekipmanın teknik kimliği, kontrol tarihi, uygulanan yöntem, yapılan muayene ve testler, ölçüm sonuçları ve tespit edilen uygunsuzluklar raporun niteliğine göre gösterilmelidir.
Güncel düzenlemeler kapsamında periyodik kontrol raporlarında işyerine, kontrol zamanına, kontrol yöntemine, ekipmana ve kontrolü gerçekleştiren yetkili kişiye ilişkin bilgilerin bulunması öngörülmektedir. Yetkili kişinin adı, mesleği ve EKİPNET kayıt numarası gibi bilgiler de raporda yer almalıdır. (csgb.gov.tr)
Bu nedenle Torbalı'daki işletmeler için raporun yalnızca "uygundur" ifadesinden oluşması yerine yapılan gerçek kontrol faaliyetlerini göstermesi önemlidir.
Periyodik kontrol sırasında ekipmanda veya tesisatta çeşitli uygunsuzluklar tespit edilebilir.
Bunların raporda açık şekilde belirtilmesi gerekir.
Örneğin bir forkliftte güvenlik açısından önemli bir eksiklik varsa rapor üzerinde hangi parçanın veya sistemin problemli olduğu belirtilmelidir.
Aynı durum elektrik tesisatı, vinç, kompresör veya yangın tesisatı için de geçerlidir.
Güncel düzenlemelerde kusurların değerlendirilmesine yönelik kriterler bulunmakta ve ağır kusur olarak değerlendirilen ekipmanların kusurlar giderilinceye kadar çalıştırılmaması gerektiği belirtilmektedir. (csgb.gov.tr)
Bu nedenle raporun işletmeye yalnızca belge sağlamak yerine tespit edilen teknik eksiklikleri yönetilebilir hale getirmesi gerekir.
Periyodik kontrol hizmetinin geçerliliğinde kontrolü gerçekleştiren kişinin yetkinliği ve resmi kayıt süreçleri önem taşır.
Güncel düzenlemelerde periyodik kontrol yapacak kişilerin ilgili eğitim ve yetkinlik şartlarını taşıması ve EKİPNET sisteminde kayıtlı olması öngörülmektedir.
Ayrıca işveren ile yetkili kişi arasındaki İSG-KATİP sözleşme sürecinin hizmetten önce mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir. (csgb.gov.tr)
Bu nedenle Torbalı'da periyodik kontrol hizmeti alırken işletmenin şu soruları sorması önemlidir:
Kontrolü gerçekleştirecek kişi bu ekipman için yetkili mi?
EKİPNET kaydı bulunuyor mu?
İSG-KATİP sözleşme süreci yürütülecek mi?
Rapor üzerinde yetkili kişinin gerekli bilgileri bulunacak mı?
Bu sorular hizmetin yalnızca fiyat üzerinden değerlendirilmesini önler.
Periyodik kontrol raporlarının tamamı için tek bir geçerlilik süresi bulunmaz.
Kontrol periyodu ekipmanın türüne, ilgili mevzuata ve uygulanacak teknik kriterlere göre belirlenir.
Bu nedenle bütün ekipmanlar için "yılda bir kontrol edilir" şeklinde genelleme yapılması doğru değildir.
Özellikle elektrik tesisatları, kaldırma ekipmanları ve basınçlı ekipmanlar için uygulanacak kontrol periyodu ekipmana özel olarak değerlendirilmelidir.
İşletmenin periyodik kontrol takvimi hazırlanırken rapor üzerindeki bir sonraki kontrol tarihi de takip edilmelidir.
Torbalı periyodik kontrol fiyatları işletmenin ekipman sayısına ve kontrol kapsamına göre değişir.
Bir fabrikanın onlarca ekipmanının kontrolü ile tek bir forkliftin kontrolü aynı hizmet değildir.
Fiyatlandırmada;
Ekipman sayısı
Ekipman türü
Tesisin büyüklüğü
Kontrol yöntemi
Ölçüm ve testler
Raporlama kapsamı
Çalışma şartları
Ekipmanların erişilebilirliği
gibi unsurlar dikkate alınabilir.
Bu nedenle işletmenin ekipman listesinin paylaşılması, daha doğru bir hizmet kapsamı ve fiyatlandırma yapılmasına yardımcı olur.
Sanayi işletmelerinde en doğru yöntem, periyodik kontrol tarihleri geldiğinde rastgele ekipman seçmek yerine yıllık veya mevzuata uygun kontrol planı oluşturmaktır.
Öncelikle işletmenin ekipman envanteri hazırlanır.
Daha sonra her ekipmanın:
Ekipman türü
Marka ve modeli
Seri numarası
Kapasitesi
Son kontrol tarihi
Bir sonraki kontrol tarihi
Kontrolü gerçekleştirecek yetkili kişi
Tespit edilen uygunsuzluklar
takip edilir.
Bu sistem sayesinde işletme yalnızca raporları arşivleyen değil, ekipmanlarının kontrol geçmişini takip eden bir yapıya sahip olur.
Özellikle Torbalı'daki büyük fabrikalarda bu yaklaşım, çok sayıda ekipmanın kontrol tarihlerinin yönetilmesini kolaylaştırabilir.
Torbalı'da periyodik muayene ve kontrol hizmetinin kapsamı işletmenin faaliyet alanına göre belirlenmelidir.
Bir üretim tesisinde vinç, forklift, kompresör, hava tankı, elektrik tesisatı ve makineler ön plana çıkabilir.
Bir depoda forklift ve raf sistemleri daha önemli hale gelebilir.
Bir ticari işletmede ise elektrik tesisatı, yangın sistemi, hidrofor ve işletmede kullanılan diğer iş ekipmanları değerlendirmeye alınabilir.
Bu nedenle Torbalı periyodik kontrol hizmetinde tek tip kontrol listesi kullanmak yerine işletmeye özel ekipman envanteri oluşturulması daha doğru bir yaklaşımdır.
CNS Periyodik Kontrol tarafından gerçekleştirilecek çalışmalarda kontrol kapsamı işletmenin ekipmanlarına göre belirlenebilir. İlgili ekipman için gerekli muayene, ölçüm ve testler gerçekleştirilerek sonuçlar teknik rapora aktarılabilir.
İşletmeler açısından önemli olan yalnızca bir periyodik kontrol raporuna sahip olmak değil; raporun gerçek kontrol faaliyetini yansıtması, ekipmanın doğru tanımlanması, kontrol yönteminin belirtilmesi ve yetkili kişi bilgilerinin mevzuata uygun şekilde bulunmasıdır.
Torbalı'daki fabrikalar, depolar, üretim tesisleri, atölyeler ve diğer işletmeler için periyodik kontrol süreci bu anlayışla planlandığında hem teknik takip hem de iş güvenliği açısından daha düzenli bir yapı oluşturulabilir.